فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر سعی دارد با تکیه بر نظریة کنش‌های سه‌گانه به این پرسش پاسخ دهد که «موارد همانندی بن‌مایه‌های ماورایی در انواع حماسه‌های منظوم ایران در چهارچوب نظریة اسطوره‌شناسی کنشگرای ژرژ دومزیل کدام‌اند؟. با توجه به هدف پژوهش، یک منظومة اساطیری «گرشاسب‌نامه»، یک منظومة دینی «خاوران‌نامه»، یک منظومة پهلوانی «شهنشاه‌نامه» و یک منظومة تاریخی «ظفرنامه» اساس تحلیل قرار گرفته است. با توجه به یافته‌های پژوهش به نظر می‌رسد در هر یک از این منظومه‌ها یکی از کنش‌های سه‌گانة مدّنظر ژرژ دومزیل نمود بیشتری دارد. عامل اصلی در این زمینه «جهانبینی حاکم بر اثر» و «درون‌مایة» این منظومه‌ها است. در هر سه منظومه «خواب‌دیدن و پیشگویی» عامل شکل‌گیری جریان روایت است؛ اما در هر یک کارکرد متفاوتی دارد. در اندیشة «ایرانشهریِ» مستوفی، کنش «فرمانروایی» نمود بیشتری دارد و شاه به‌عنوان نمایندة مطلق خداوند بر روی زمین، جایگاهی والا و مقدس دارد؛ زیرا از یک سو دارای فرّه‌ایزدی است و از سوی دیگر ویژگی دینداری، دادورزی، بخشش و تدبیر در کنش‌های این شخصیت قابل بررسی است. در «گرشاسب‌نامه» با توجه به درون‌مایة این اثر «وصف جنگاوری‌های «گرشاسب» و گزارش اعمال وی»، دو کنش جنگاوری و باروری نمود بیشتری دارند.در منظومة مذهبی «خاوران‌نامه» که به شرح دلاوری‌های پیشوای شیعیان می‌پردازد، کنش جنگاوری / سلحشوری نمود بیشتری دارد و عناصری مانند فرّه ایزدی و روئین‌تنی به شیوة متفاوتی بازنمایی شده‌اند و معجزه و قدرت ماورایی قهرمان اثر بر سایر وجوه حماسی این منظومه غلبه دارد. در شهنشاه‌نامة صبا نیز کنش‌های فرمانروایی/ شهریاری و جنگاوری و سلحشوری غلبة بیشتری دارد...