فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تصحیح اغلاط حمزه‌نامه با تکیه بر عبارات قالبیچکیدهیکی از شخصیّت‌های معروف صدر اسلام، حمزه‌بن عبدالمطلب است که زندگی‌نامة او از ساحت واقعّیت دور افتاده و رنگ قصّه و افسانه گرفته است. حمزه‌نامه یکی از روایات عامیانه و افسانه‌گون زندگی حمزه است که ظاهراً در سدة هفتم کتابت شده و از آن، تنها یک‌ دست‌نویس باقی‌مانده است. جعفر شعار براساس همین تک نسخه، حمزه‌نامه را تصحیح نموده است که عاری از لغزش نیست. هدف نگارنده در این مقاله نشان دادن و اصلاح پاره‌ای از این لغزش‌ها و خواندن واژگان ناخوانای متن و یا بازیافت عبارات محذوف کتاب است. روش ما در اصلاح این لغزش‌ها وبازیافت عبارات محذوف، مبتنی بر مقابلة عباراتی است که در موقعیّت‌های یکسان در این قصّه تکرار شده است. این عبارات مکرّر که به آن‌ها عبارات قالبی اطلاق می‌شود، در داستان‌های شصت‌ونه‌گانة حمزه‌نامه، بسامد بسیار دارد. نتیجه این که واژگان مغلوط و عبارات سقط شده، گاه متن را آشفته و پریشان و درک روند قصّه را مختل می‌کند و به همین سبب اصلاح لغزش‌ها و بازسازی جملات محذوف با تکیه و استناد به عبارات قالبی، بایسته است. با اعمال این اصلاحات چاپ‌های بعدی حمزه‌نامه که از کهن روایات عامیانة زندگی حمزه است منقّح‌تر خواهد شد.واژه‌های کلیدی: حمزه بن عبدالمطلب، حمزه‌نامه، عبارات قالبی، مقابله، اغلاط، تصحیح، جعفرشعار