کاهش ارزش شهادت زنان در قیاس با مردان؛ تفسیر تطبیقی آیه 282 سوره بقره با تمرکز بر تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق و فقه اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

2 دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

3 دانشیار گروه قرآن پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

4 دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

doi
10.22091/ptt.2022.6789.1955
چکیده

تاریخ دریافت: 11/05/1400   |   تاریخ اصلاح: 13/09/1400   |   تاریخ پذیرش: 13/09/1400آیه 282 سوره بقره، از آیاتی است که در انتقال به دوره مدرن، نوعی از نابرابری جنسیتی میان مردان و زنان را به اذهان متبادر ساخته که بر مبنای آن، ارزش شهادت زنان در قیاس با مردان، به نصف کاهش یافته است. بسیاری از عالمان تفسیر، با طرح این مدعا که زنان، موصوف به ویژگی‏هایی چون: نقصان در عقل، ضعف در حافظه و ناتوانی در ثبت حوادث هستند، خواسته یا ناخواسته، خوانش‏هایی مبتنی بر ارزش ‏داوری جنسیتی علیه زنان عرضه کرده‏اند. این خوانش‏ها تا آستانه سده چهاردهم هجری، بسیار رواج داشته، اما در گذار به دوره معاصر و مطرح شدن پرسش‏های نوظهور عصری، زمینه‏های فرهنگی- اجتماعی برای فاصله گرفتن از سنت‏های تفسیری و پیدایی خوانش‏های روزآمد از این آیه فراهم آمده است. در این پژوهش، تلاش می‏شود با تمرکز بر تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن، امکان‏های مختلفِ تفسیری که درباره این آیه شریفه پیش افکنده شده است، با رویکرد تطبیقی مطالعه گردد. پژوهش حاضر، نشان می‏دهد که صاحبان تفاسیر نام‏برده، کوشیده‏اند تا با پیش گرفتن سه مسیر متفاوت، فهمی نو از آیه شریفه، متناسب با پرسش‏ها و نیازهای عصری عرضه کنند.طیب‌حسینی، س.م؛ حکیمیان، ع.م؛ شیرزاد، م.ح؛ شیرزاد، م.ح. (1401). کاهش ارزش شهادت زنان در قیاس با مردان؛ تفسیر تطبیقی آیه 282 سوره بقره با تمرکز بر تفاسیر المنار، المیزان و مِن وحی القرآن، دوفصل‌نامۀ پژوهش‌های تفسیر تطبیقی. 8 (15)، 138-113. Doi: 10.22091/PTT.2022.6789.1955