فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاریخ دریافت: 10/07/1400   |   تاریخ اصلاح: 23/02/1401   |   تاریخ پذیرش: 23/02/1401مفسران و فقها، مطالب بسیاری درباره جهاد که از ارکان مهم اسلام و فروع دین است، نگاشته‌اند. مشهور فقها و بسیاری از مفسران متقدم، قائل به جواز یا حتی وجوب دو نوعِ جهاد ابتدایی و جهاد دفاعی بوده‌اند. در سده‌های اخیر، به جهت مناسبات گوناگون اجتماعی مانند آزادی عقیده، گروهی از مفسران منکر جهاد ابتدایی هستند؛ زیرا آن را در تهافتی آشکار با آزادی عقیده می‌دانند. گروه دیگر در تبیین خود از جهاد ابتدایی، توجیهات و تأویلاتی را به کار می‌برند تا بتوانند از این طریق، جهاد ابتدایی را به تأویل جهاد دفاعی برند و تضاد مذکور را در ظاهر حل کنند. دیدگاه‌های گروه دوم را می‌توان در چهار عنوان قرار داد: 1. جهاد ابتدایی به‌منزلۀ دفاع از فطرت انسانی؛ 2. جهاد ابتدایی به‌منزلۀ جنگ پیش‌دستانه؛ 3. جهاد ابتدایی به‌منزلۀ جهاد تبلیغی؛ 4. جهاد ابتدایی به‌منزله نفی خرافه و باطل. پژوهش حاضر به این دیدگاه‌های تأویلی به روش توصیفی- تحلیلی و انتقادی می‌پردازد و در انتها هیچ‌یک از آن‌ها را تمام نمی‌داند؛ زیرا هیچ‌کدام با مفهوم مشهور جهاد ابتدایی انطباق کامل ندارد و هم‌چنین آن تهافت یادشده را به‌خوبی حل نمی‌کند.قاضی‌زاده، ک؛ کفایی جلیلی فرد، ز؛ نفیسی، ش؛ نیلساز، ن. (1401). نقد و تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های توجیهی مفسران معاصر درباره آیات جهاد ابتدایی، دوفصل‌نامۀ پژوهش‌های تفسیر تطبیقی. 8 (15)، 192-167. Doi: 10.22091/PTT.2022.6450.1905