سیر عطار پژوهی از منظر تاریخی و موضوعی در حوزة مقالات ( ۱۳۰۰ -۱۳۹۴)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، مدرّس گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22103/jis.2025.23225.2623
چکیده

قابلیّت‌های هنری و زبانی و اشتمال بر مباحث فکری و معرفتی گوناگون در آثار عطّار نیشابوری سبب نگارش مقاله‌های متعدّد دربارۀ آثار، اشعار و زندگی وی شده است. در این مقاله، پژوهش‌های عطّارشناسی در حوزة مقالات از سال ۱۳۰۰ تا پایان سال ۱۳۹۴ (شامل ۳۷۵ مقاله) بررسی شده است. این پژوهش علاوه بر بررسی رویکردهای مربوط به عطّار و آثار وی در مقالات به پیدا کردن و نشان دادن موضوعاتی که پژوهشگران کمتر به آن توجّه کرده‌اند با هدف پیشگیری از دوباره‌کاری و انجام کارهای موازی صورت پذیرفته است. روش تحقیق در این رساله توصیفی – تحلیلی است. مقالات در سه مؤلفة سیر تاریخی، رویکرد پژوهشگران به آثار مختلف عطّار نیشابوری و محورهای موضوعی به بحث گذاشته شده است.حاصل پژوهش نشان دهندة رشد عطارپژوهی از اواخر دهة هشتاد و نود است. از میان آثار عطار منطق‌الطیر به دلیل پختگی در محتوا و ساختار، کثرت و تنوع مضمونی کلام و همچنین تدریس در دانشگاه، با 159 مقاله (42.4 %) در صدر قرار دارد. سپس به ترتیب الهی‌نامه، مصیبت‌نامه، تذکره‌الاولیا، دیوان غزلیات، آثار منسوب به عطار( پند‌نامه، فتوت‌نامه و...، مختارنامه( رباعیات) در رده‌های بعد قرار دارند. از لحاظ محتوایی موضوعات به شش حوزه تقسیم‌بندی شدند که به ترتیب بسامد آماری عبارتند از: مقالات مقایسه‌ای و تطبیقی، مقالات نکته‌یاب، مقالات نظریّه‌محور، مقالات مربوط به شناسایی و بررسی آثار عطّار، مقالات نسخه‌شناسی و مقالات زندگی‌نامه‌ای.