بررسی تطبیقی شاخص‌های پهلوانی در هفت‌خان اسفندیار و حماسه بیوولف با تأکید بر ‏بن مایه «نبرد با اژدها» ‏

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی - دانشگاه پیام نور مرکز بین الملل

2 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی - پیام نور- تهران- ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی - پیام نور- تهران- ایران

doi
10.22103/jis.2025.23894.2639
چکیده

زمینه/ هدف: ن زیرا در نبرد با این موجودات، پهلوان در اکثر مواقع موفق به شکست اژدها می‌شود. ‏اژدها به عنوان موجودی اساطیری در ایران و ملل دیگر به صور مختلف توصیف شده است و خویشکاری‌های آن ‏نیز با توجه به پیشینه و فرهنگ هر تمدنی متفاوت است. حماسه بیوولف و هفت‌خان اسفندیار از حماسه‌هایی ‏هستند که نبرد با اژدها به‌صورت یک حادثه مهم توصیف‌شده است؛ زیرا در هفت خان اسفندیار که نبرد با اژدها در ‏خان سوم قرارگرفته، اژدها با هوشمندی و درایت اسفندیار کشته می‌شود، اما در حماسه بیوولف، علاوه بر کشته ‏شدن اژدها توسط بیوولف، این نبرد عامل مرگ بیوولف است؛ باید گفت در هردو حماسه، اژدها به‌عنوان عنصری ‏اهریمنی و ضدقهرمان توصیف‌شده است. هدف از این پژوهش بررسی موتیف نبرد با اژدها در دو منظومه حماسی ‏شاهنامه و بیوولف است، تا از این بستر به میزان شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود در هردو اثر دست یابد.‏روش/رویکرد: این پژوهش به روش کتابخانه‌ای صورت گرفته است.‏یافته‌ها/ نتایج: دراین پژوهش شکل ظاهری اژدها، سلاح مبارزه با اژدها و علت نبرد پهلوان با اژدها تحلیل و ‏بررسی‌شده و در پایان به این نتیجه رسیده است که درون‌مایه جنگ و نبرد در متونی با موضوع حماسی، از ‏درون‌مایه‌های اصلی یک متن حماسی است و شاخص نبرد با اژدها برای یک پهلوان شاخصی ضروری و پرتکرار ‏در اغلب حماسه‌های جهان بوده و درون‌مایه هر دو حماسه نبرد خیر و شر و در نهایت غلبه خیر بر شر و اهریمن ‏است. ‏