فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/ هدف: اشکانیان برخلافِ ساسانیان، گویا زردشتی نبودند و کیشِ مهری داشتند؛ از این‌روی، ساسانیانِ بزرگ‌دارندۀ دینِ زردشتی کوشیدند اندیشۀ مهریِ روزگارِ اشکانی و مظاهرِ آن را از متنِ بهمن‌یسن (متنی متعلّق به دورۀ اشکانی) محو کنند که گویا یکی از این مظاهر، سیاوشِ بامی بوده است و به جایِ آن شخصیتی در پیوندِ کامل با دینِ زردشتی و از سرتبارانِ خودشان، یعنی پِشوتن فرزندِ گُشتاسپ را قرار دهند.روش/ رویکرد: در این پژوهش که به روشِ توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، دربارۀ چرایی و چگونگیِ این موضوع سخن گفته شده است.یافته‌ها/ نتایج: از آن‌جا که سیاوش بنا بر برخی روایت‌ها، سرتبارِ اشکانیان معرفی شده و میانِ او با ایزدِ مهر و یکی از شخصیت‌هایِ مهری، یعنی جم، همسانی‌های بسیار وجود دارد، می‌توان بر آن شد که او منجیِ آخِرِ زمان در متنِ اشکانیِ بهمن‌یسن بوده است. در این متن، در کنارِ اسکندر که اشکانیان دشمنِ جانشینانِ او بودند، از افراسیاب یاد شده که طبیعی است در تقابل با این شخصیت هم، سیاوش را به یاد آوریم. همچنین، در همین متن، از یک‌سو لقبِ «بامیِ» سیاوش به پِشوتن سپرده شده و از سویِ دیگر، کَنْگ‌دِژِ سیاوش که آن را رونوشتی از ورِ جم‌کرد و همسان با جایگاهِ مهر و جم دانسته‌اند، جایگاهِ خیزشِ پِشوتن در پایانِ جهان می‌بینیم. در این متن، مظاهرِ مهری (نامِ جم، قربانیِ گاوِ هَدَیوش به دستِ سوشیانت که رونوشتی از قربانیِ گاو به وسیلۀ مهر و جم تلقی شده و...) هم محو شده که آن نشانی است بر دست‌برد در این متن؛ از این‌روی، می‌توان بر آن شد سیاوش که آمیزه‌ای است از مهر و جم، بوختارِ متنِ بهمن‌یسن بوده که به واسطۀ اغراضِ سیاسی و دینی، به دستِ ساسانیان پس زده شده و پِشوتن که در متن‌هایِ تحریف‌ناشده، برجستگیِ چندانی ندارد، به جایِ او در این متنِ آخرالزمانی نهاده شده است.