فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/ هدف: روزنامه واژه‌ای فارسی است که از ادوار کهن از پهلوی (روزنامگ) وارد زبان عربی شد و در آن زبان به صورت «الروزنامج» و «الروزنامجه» در متون به ‌کار رفت. در زبان فارسی نیز گونه‌های روزنامج، روزنامجه، روزنامچه رایج بوده‌ و شواهد بسیار دارد. ازآنجاکه آنچه در فرهنگ‌های عمومی دربارة معنی اصطلاحی و دیوانی روزنامه آمده ‌است، غالباً خالی از تسامح نیست، در این مقاله کوشش شده‌ تا اصطلاح روزنامه با توجه به منابع دست اوّل استیفا تعریف و ویژگی‌ها، مؤلفه‌ها و مشخصات ظاهری و کاربردی آن با توجه به شیوة رایج روزگار، به‌ویژه در دورة مغول و تیموری، بررسی و تحلیل شود. همچنین با همین رویکرد سعی شده ‌است تفاوت دفتر روزنامه با دیگر دفاتر مشابه دیوانی مانند دفتر قانون، دفتر اوارجه و دفتر توجیهات بیان شود. همچنین به نحوة نگارش و بایدها و نبایدهای مربوط به نگارش آن، با توجه به منابع استیفای دورة مغول و تیموری پرداخته و اشاره‌ای مختصر به تغییرات آن در دورة صفوی و قاجار شده است. روش/ رویکرد: روش تحقیق در مقالة حاضر، توصیفی و از طریق تحلیل محتواست و شیوة گردآوری منابع در این پژوهش کتابخانه‌ای است. یافته ها/ نتایج: «دفتر روزنامه» مهم‌ترین و اصلی‌ترین دفتر دیوانی بود که همۀ روی‌دادهای روز، مانند مداخل، مخارج و اموری مانند واگذاری مسئولیت‌ها و شکایت‌ها و اتفاقات و احکام صادرشده، به‌ترتیب و روزبه‌روز، همراه باجزئیات آن‌ها در آن نوشته می‌شد.  نگارش این دفتر مستلزم دقت و احتیاط ویژه‌ای بوده است؛ زیرا در صورت بروز خطا، حکّ و اصلاح یا جدا کردن برگه از آن روا نبوده و برای نشان دادن اصلاحات تنها ترقین جایز بوده است.