فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/ هدف: «مرگ» اندیشه‌ای است که همواره ذهن آدمی را به خود مشغول داشته‌ و برای چاره‌جویی در برابر این پدیدۀ ناگزیر انبوهی از آداب و باورها شکل گرفته و تبدیل به یکی از مهم‌ترین آیین‌های تشرّف در تاریخ زندگی بشریت گردیده است. اصطلاح رازآموزی یا تشرف بر مجموعه‌ای از مناسک و آموزش‌هایی گفته می‌شود که تکرار کهن‌الگوهای ذهنی هر جامعه‌ای است و در نهایت موجب ایجاد تغییر و تحولی بنیادی در وضعیت جسمانی، فرهنگی، دینی و اجتماعی فرد مشرف یا رازآموخته می‌شود. گرچه مناسک مربوط به تشرف در گذر زمان دست‌خوش دگرگونی شده، ولی کماکان تا به امروز به حیات خود ادامه داده است و در تمامی لحظات برجسته و حساس زندگی آدمی از زمان تولد، بلوغ، ازدواج تا مرگ اجرا می‌گردد. روش/رویکرد:این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی بر پایۀ داده‌های گرد آمده از کند و کاو در لابه لای متون و اسناد برجای مانده و مصور در بین زرتشتیان معاصر و شرکت در آیین‌های ویژۀ پرسه و سوگواری آنان، به روش استقرایی، بر پایۀ مشاهدۀ جرییات و ارتباط آن‌ها با یکدیگر جهت رسیدن به قوانین کلی انجام شده است. یافته‌ها/نتایج: این مقاله برای نخستین بار با نگاهی تحلیلی به بررسی آیین‌های تشرفی مرگ در باور زرتشتی پرداخته است و مشخص نموده است که مراحل سه‌گانۀ «گسست، گذار و پیوست» که در تمامی آیین‌های تشرفی قابل تشخیص است، در مناسک زرتشتی مربوط به مرگ تفاوت اندکی به خود گرفته که البته می‌تواند ناشی از اندیشۀ دوگانه‌‌باور ایرانی باشد: بنابر پژوهش حاضر می‌توان هر یک از مراحل گسست، گذار و پیوست را در آداب زرتشتیان به دو بخش «گسست نخستین وگسست نهایی، گذار دووجهی، پیوست نخستین و پیوست نهایی» دسته‌بندی نمود.