بررسی زیست محیط جنوب شرق ایران و مناطق همجوار در عصر مفرغ با تکیه بر داده های باستان شناختی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری، گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه باستانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیل، ایران
doi
10.22034/jgk.2022.308529.0چکیده
بیشک تمامی فعالیتهای فرهنگی بشر در پسزمینهی جغرافیا و محیط زیست شکل میگیرد. در زیستبوم شناسی انسانی و زیستی، مفاهیم نظری اغلب برای توصیف، تفسیر و تخمین روابط و برهمکنش های میان انسان و محیط با استفاده از مدلهای جامع تحولی و روشمند انجام میگیرند. این دیدگاه بر رفتار فرهنگی در هر دو محیط طبیعی و اجتماعی تأکید دارد. با این حال با وجود مطالعات متعدد باستان شناختی در منطقه جنوب شرق ایران و مناطق همجوار در ارتباط با آن، تاکنون مطالعات جامعی در خصوص تغییرات اقلیمی عصر مفرغ منطقه صورت نپذیرفته است. در این پژوهش هدف بازسازی وضعیت زیستی محیطی منطقه در دوران مفرغ است و تلاش بر آن است با روشی تحلیلی، بر اساس مطالعه شواهد وجود آبیاری مصنوعه ای در کنار نوارهای رودخانه ها و همچنین نقوش مهرها، سفالینه ها، پیکرک ها، بقایای استخوانی که به حد فراوان و همچنین نتایج آنالیز گیاه باستان شناسی که بصورت حداقل به دست باستان شناسان رسیده است، زیست محیط منطقه را در عصر مفرغ نمایان سازد و چنین فرایند استدلالی برای بازسازی محیط زیست منطقه به نوبه خود کاملا لازم و ضروری به نظر می رسد. در نهایت براساس شواهد باستان شناختی و آنالیزهای انجام یافته چنین به نظر می رسد که در عصر مفرغ، شرایط زیست محیطی و اقلیمی مساعدی در مناطق مورد بحث حاکم بوده است. همچنین می توان بر اساس تحلیل یافته ها چنین نتیجه گرفت که انباشته شدن رسوبات در دلتای رود خانه ها و تغییر بستر آنها، تناوب خشکی و رطوبت، اقلیم نامناسب، بارندگی بسیار اندک، نبود سفره های زیر زمینی و بادهای شدید باعث بوجود آمدن خشکسالی و از بین رفتن کشتزارها شده و کوچ های اجباری از جمله دلایل از بین رفتن تمدن ها و محوطه های این منطقه بوده است.