فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/هدف: هنر کاشی‌کاری یکی از مهم‌ترین تزیینات برای بنا در دورۀ قاجار است. یکی از خصوصیات بارز در کاشی‌کاری این دوره استفاده از نقوش و رنگ‌های متنوع است. این پژوهش به کاشی‌هایی از موزۀ ویکتوریا و آلبرت در انگلستان می‌پردازد که به لحاظ تنوع طرح و رنگ نسبت به کاشی‌های این دوره محدودتر بوده است و تعداد مشخصی داشته و محدودۀ زمانی 1850-1870 م را در برمی‌گیرد؛ لعاب‌دار بوده و مختص تهران و بدون رقم هنرمند است. کاربرد این کاشی‌ها در اکثر مواقع، کف و در موارد دیگر، محدود به استفاده از دیوار بوده است. در مجموعۀ موزۀ ویکتوریا و آلبرت صد و پنجاه‌ و چهار کاشی قاجار که توسط کارگزار «موزۀ ویکتوریا و آلبرت» خریداری‌ شده قرار دارد که بخشی از آن‌ها کاشی کف زمین بوده که از آن به‌ عنوان کاشی‌های مدرن قاجار نام ‌برده می‌شود. پژوهش حاضر با تکیه ‌بر نمونه‌های این نوع کاشی در موزۀ ویکتوریا و آلبرت انگلستان می‌کوشد ویژگی‌ها و زیبایی‌های این نوع کاشی در دورۀ قاجار را بررسی کند. هدف از این پژوهش مطالعۀ ساختار، رنگ و طرح کاشی‌های این مجموعه در طرح‌های ساده تا طرح‌های گل و گلدانی در زمینۀ طرح و نقش و رنگ است. سؤالات اصلی این پژوهش به این قرار است: سبک کاشی‌های کف قاجاری دارای چه ساختاری است و چگونه می‌توان طرح و نقش آن را تبیین نمود؟ روش/رویکرد: روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع توصیفی- تحلیلی است و داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و تصاویر از نمونه‌های موزۀ‌ای گرفته ‌شده است. یافته‌ها/نتایج: در بررسی کاشی‌های مدرن دورۀ قاجار مشخص شد که این کاشی‌ها از سادگی طرح و نقش برخوردار بوده و در سه طیف تقسیم‌بندی می‌شوند و از سادگی بیشتری نسبت به کاشی‌های این دوره در کاشی‌کاری برخوردارند. طراحی ساده طرح و رنگ در طیف اول، استفاده از رنگ‌های محدود در ترکیب با نقوش در فضای هندسی در طیف دوم، استفاده از تنوع طرح و رنگ بیشتر، دقت در جزییات و پرداختن به نقوش گل و گلدان از ویژگی‌های کاشی‌های طیف سوم در این دوره است.