فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/هدف: هنر یادمانی ساسانی با اتکا به سنت "واقع‌گرایی" و "مقامی" تشخص یافته‌است؛ هرچند واقع‌گرایی آن نه به معنای چهره‌پردازی دقیق، بلکه در قالب تقید به جامگان، نشانگان، رمزگان و سلسله‌مراتب به عینیت درآمده که حاصل آن متنی رمزآلود و مستلزم معناکاوی‌ست. هدف این جستار، ارزیابی آن است که تا چه حد می‌توان هر نشانگانی را به زبان نمادین هنر یادمانی ساسانی تعبیر کرد؛ برای مثال در این آثار و به ویژه در نگارکندهای صخره‌ای با دو نحوۀ حمل شمشیر مواجیهم که از منظر رمزگان رفتاری می‌تواند به طرح این پرسش بیانجامد: چرا در آثار یادمانی ساسانی، نحوۀ حمل شمشیر توسط صاحب‌منصبان حکومتی در مقابل خدایگان شاهنشاه متفاوت است؟ روش/رویکرد: جستار پیش‌رو به مطالعۀ رمزگان هدف با رویکرد "بافت‌گرایی" و "پیوستار متنی" پرداخته‌است. روش پژوهش نیز مبتنی بر مطالعۀ تطبیقی متون تاریخی با شواهد باستان‌شناختی در قالب "رهیافت تاریخی" است. یافته‌ها/نتایج: نتیجۀ مطالعات، این تفاوت را در وهلۀ نخست ناشی از جایگاه لشکری و کشوری صاحب‌منصبان می‌داند؛ هرچند دو انگارۀ خفیف‌تر را نیز می‌توان پنداشت که یکی حمل شمشیر به صورت عمود و یا نهادن دست‌ها در مقابل بدن را سنتی دیگر از ادای احترام به "تبار برتر" و همتای حرکت احترام‌آمیز "برافراشتن دست و خمودن انگشت" می‌داند و آن دیگری، این حرکت  را نه به نشان احترام به "تبار برتر"، بلکه به عنوان ادای احترام به مقام "شاهنشاه" می‌انگارد که تنها مختص اعضای خاندان سلطنت‌ بوده‌است. قدرمسلم آن است که هریک از انگاره‌های فوق می‌تواند بر شخصیت‌شناسی، تبارشناسی و منصب‌شناسی پیکره‌ها و به تبع آن، بازشناخت ماهیت نظام سیاسی ساسانیان تأثیر نهد.