بررسی، گونهشناسی و گاهنگاری گورهای سنگچین زاگرس مرکزی (شهرستان فارسان، استان چهارمحال و بختیاری)
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی (دوران تاریخی)، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
doi
10.22103/jis.2024.22896.2577چکیده
زمینه/هدف: گورهای سنگچین جنوب و جنوب غرب به دو شکل پشتهسنگی استوانهای و پشتهسنگی ساده دیده میشوند. این گورها از نظر ساختار و شکل ظاهری مشابه یکدیگر و معمولاً روی ستیغهای سنگی و صخرهای ایجاد شدهاند. شمار زیادی از این گورها در ارتباط با محوطههای استقراری نزدیک آنها هستند. مبنای تاریخگذاری این گورها، سفال است، ضمن اینکه در شماری از این گورها مواد فرهنگی دیگر از جمله شیشه، فلز، اشیا و ظروف سنگی، نیز یافت میشود. مشابه گورهای سنگچین زاگرس مرکزی از جنوب شرقی ایران و خارج از مرزهای ایران در پاکستان، افغانستان، آسیای مرکزی و حوزۀ جنوبی خلیج فارس نیز گزارش شده است. هدف پژوهش حاضر توصیف، طبقهبندی و گونهشناسی گورهای سنگچین زاگرس مرکزی (جنوب و جنوب غرب) ایران براساس نمونههای به دست آمده از شهرستان فارسان است. روش/رویکرد: در تحقیق حاضر با انجام بررسی میدانی و پیمایش در منطقه (فارسان)، قبور مورد نظر شناسایی و با ارائۀ مستندات باستانشناسی از قبیل طبقهبندی ساختار قبور و مقایسۀ گونهشناختی نمونههای سفالین به معرفی، دستهبندی و ارائۀ گاهنگاری نسبی این سنّت تدفین پرداخته شد. یافتهها/نتایج: یافتهها حکایت از تشابه طراحی اینگونه گورها با سایر موارد کشف شده در نقاط مختلف ایران داشت. نکتة مهم آنکه اغلب گورهای سنگچین منطقة فارسان دچار دستبرد و تخریب شده بودند، از اینرو امکان تعیین دقیق جهت طراحی وجود نداشت. اما براساس مواد فرهنگی به دست آمده، به نظر میرسد اینگونه گورها مربوط به دورة آهن 3، هخامنشی، اشکانی و ساسانی هستند.
