واکاوی روایت نگاره‌ها از زنان خنیاگر عصر صفوی و نسبت آن با روایت سفرنامه‌ها.

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهواز Mansour kolahkaj

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، پژوهش هنر دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22103/jis.2024.22270.2540
چکیده

زمینه/هدف: با به حکومت رسیدن صفویان، تغییرات چشمگیری در زمینة موسیقی و نگارگری به وجود آمد که بازتاب این تغییرات در نگاره‌های به جای مانده از این عصر دیده شده است. در برخی از این نگاره‌ها تصاویری از زنان خنیاگر در قالب نوازنده و رقصنده وجود دارد که زیر نظر دربار فعالیت داشته‌اند. از سوی دیگر، در دورۀ شاه عباس اول در نتیجۀ ورود سیاحان و سفرنامه‌نویسان به ایران، اطلاعات مهمی از زنان خنیاگر برجای مانده است. مسئلۀ این پژوهش چیستی نسبت روایت نگاره‌ها و سفرنامه‌ها از زنان خنیاگران صفوی و چگونگی این روایت‌هاست. هدف این پژوهش تکمیل حلقۀ اطلاعات فرهنگی ایران عهد صفوی است. روش/رویکرد: پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر رویکرد کیفی است که با تحلیل و توصیف نشانه‌شناسانۀ تصاویر، نگاره‌ها و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و پایگاه‌های اطلاعاتی علمی، یافته‌های آن ارائه می‌شود. یافته‌ها/نتایج: تحلیل نگاره‌ها در این پژوهش نشان داد که پوشش ظاهری زنان خنیاگر عصر صفوی مناسب و سرشار از تجمّل بوده و دلیل آن وضعیت مطلوب حقوق و مزایای این زنان بوده که تاریخ‌نویسان و نیز سفرنامه‌نویسان بر مطلوب بودن عایدی این گونه زنان صحّه گذاشته‌اند. همچنین نگاره‌های عصر صفوی تکمیل کننده و تداوم روایات منابع مکتوب هستند و با روایات مکتوب هم‌دورۀ خود هم‌خوانی داشته و این دو گانه می‌تواند منبعی قابل اعتنا برای شناخت فرهنگی ایرانی، عصر صفوی باشد.