بررسی و رتبه بندی شاخص های کیفیت زندگی (مورد مطالعه: شهرستان های خراسان شمالی)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه جامعه شناسی و ارتباطات، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران ، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/jgk.2021.142488
چکیده

افزایش شتابان جمعیت شهری، یکی از مشخصه ­های شهرنشینی در دهه ­های اخیر است، به‌نحوی‌که یکی از مهم‌ترین چالش­های کنونی جامعه، ارزیابی کیفیت زندگی است. کیفیت زندگی یکی از مهم‌ترین مسائل پیش‌روی جهان و از مباحث اساسی در تکوین سیاست‌گذاری اجتماعی محسوب می­ شود. در ایران و نظام برنامه ­ریزی و مدیریت شهری آن به موضوع کیفیت زندگی توجه بسیار اندکی شده است. با توجه به این امر، لزوم سنجش کیفیت زندگی استان خراسان شمالی، جهت هدایت و برنامه­ ریزی دقیق در آینده ضروری است. بدین‌منظور هدف اصلی از این پژوهش، ارزیابی و شناسایی کیفیت زندگی در استان مرزی خراسان شمالی و تعیین سطوح برخورداری شهرستان­های این استان به لحاظ برخورداری از شاخص‌های کیفیت زندگی عینی است. روش پژوهش به لحاظ ماهیت موضوع، توصیفی-تحلیلی و ازلحاظ هدف، کاربردی است. تکنیک­ های مورد استفاده در این مقاله تکنیک وزن­دهی آنتروپی و مدل تصمیم­ گیری چند معیاره ویکور است. از تکنیک آنتروپی شانون برای تعیین وزن شاخص­ها و از تکنیک ویکور به‌منظور تعیین سلسله‌مراتب کیفیت زندگی شهرستان­های هشت‌گانه استان مرزی خراسان شمالی استفاده گردید. نتایج حاصله بیانگر آن است که سطح کیفیت زندگی در شهرستان­های استان خراسان شمالی طبق ارزیابی شاخص‌های منتخب بسیار ناعادلانه و نابرابر بوده است. یافته­ های تحقیق نشان می­ دهد که بین شهرستان­های این استان اختلاف فاحشی وجود دارد، به‌طوری‌که از مجموع 8 شهرستان، شهرستان بجنورد با امتیاز (0) در رتبه اول، شیروان با امتیاز (0.674) در رتبه دوم، اسفراین با امتیاز (0.737) در رتبه سوم، مانه و سملقان با امتیاز (0.892) در رتبه چهارم، جاجرم با امتیاز (0.933) در رتبه پنجم، فاروج با امتیاز (0.951) در رتبه ششم، راز و جرگلان با امتیاز (0.994) در مرتبه هفتم و شهرستان گرمه با امتیاز (1) در مرتبه هشتم قرار دارد.