فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه/هدف: طومارهای نقالی شکلی مکتوب از روایات حماسی عامیانۀ قوم ایرانی هستند؛ روایاتی که عمدتاً در عصر صفویه و قاجار به کتابت درآمده‌اند، اما اصل روایات مربوط به پیش از اسلام است. با وجود آنکه این روایات مربوط به چنین برهه‌ای از زمان هستند، کاتبان، بخش قابل توجهی از فرهنگ اسلامی را وارد این روایات کرده‌اند. روش/رویکرد: نگارندگان این جستار، فرهنگ اسلامی موجود در طومار نقالی موسوم به شاهنامۀ هفت لشکر را استخراج و دسته‌بندی کرده‌اند. علت انتخاب این متن جامع بودن آن در بیان روایات متعدد حماسی و نیز برجستگی آن در متأثر بودن از مضامین اسلامی است. یافته‌ها/نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد فرهنگ اسلامی در این طومار به چند وجه تجلی یافته است: ایجاد ارتباط بین این روایات با روایات پیامبران، وجود عبارات عربی-اسلامی در سخن شخصیت‌های روایات، وجود اندیشه‌های اسلامیِ شیعی در این روایات و مسلمان بودن/ شدن برخی از شخصیت‌های روایات. بر مبنای این بررسی روشن شد روایتگر، ایرانیانِ پیش از اسلام را مسلمان و لشکر آنان را لشکر اسلام تلقی نموده است. شخصیت‌های ایرانی گسترش‌دهندۀ دین اسلام هستند و در مبارزات خود دشمنان را به اسلام فرامی‌خوانند و نیز بسیاری از دیوان در نبرد با ایرانیان، به اسلام می‌گروند. شخصیت‌های داستان‌ها همواره به یاد خدا هستند و تضرع و زاری به درگاه او را از یاد نمی‌برند. روایتگر و نقال این طومار، روایاتی را که مربوط به ادوار پیش‌اسلامی هستند، در بستری اسلامی تئوریزه کرده و رنگ‌و‌بویی اسلامی به آن‌ها بخشیده است.