تحلیل ساختاری فرم در آثار سنگ صابونی حوزۀ تاریخی هلیلرود
نویسندگان
1 مدیر گروه و عضو هیات علمی
2 هنر اسلامی / دانشکده هنر و معماری صبا / دانشگاه شهید باهنر کرمان
doi
10.22103/jis.2024.21913.2515چکیده
زمینه/هدف: هدف از انجام این پژوهش واکاوی ساختاری، طبقهبندی و تحلیل فرم ظروف سنگ کلریت (سنگ صابون) در حوزۀ تاریخی هلیلرود و پی بردن به چگونگی شکلگیری و نوع تفکر ساخت در این اشیاست. روش/رویکرد: روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و شیوۀ گردآوری دادهها کتابخانهای است. یافتهها/نتایج: کاوشها در منطقۀ هلیلرود در سال 2001 میلادی (1382 شمسی) از کشف تمدنی خبر داد که میتواند نقطۀ آغازی برای تمدن شرق باشد. این ناحیه از بزرگترین مراکز تجاری و صنعتی در شرق باستان است و در زمینۀ تولید و صدور صنایع دستی از جنس سنگ صابون، مرمر و مفرغ به سایر مناطق، چون بینالنهرین، شهره بوده است. در این میان، آثار ساخته شده از سنگ کلریت توجه بسیاری از محققان حوزۀ هنر و تمدن را به خود جلب کرده است؛ اما با وجود اهمیت این منطقۀ تاریخی، بسیاری از جنبههای آثار به دست آمده از این منطقه کمتر شناخته شده و یا ناشناخته باقی مانده و نیاز به بررسی بیشتر و مطالعات دقیقتری دارد. فرم اشیای سنگ صابونی نشان از تنوع انبوهی در حجم سه بُعدی و شکل این آثار و تزیینات دارد. بررسی رابطۀ فرم اشیا با عملکرد، ابزار و متریال، تناسب اجزا با کل اثر و سایر ویژگیها و تناسبات نشان میدهد که ساخت اشیای سنگ صابونی در این منطقه، توسط انسان هلیلرود کاملا هوشمندانه و هدفمند صورت گرفته است و بین فرمهای متنوع در بدنۀ اشیا و عملکرد آنها ارتباطی معنادار وجود دارد.
