فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گرویدن ایلخانان مغول به دین اسلام و همراهی و صدارت ‌‌بزرگان ایرانی، احداث مجموعه‌های مذهبی موردتوجه ویژه قرار گرفت و مجموعه‌های بزرگ و معتبری، به‌ویژه در شهرهایی چون: تبریز، مراغه، سلطانیه و همدان برپا داشتند؛ ازجمله مجموعه‌های شاخص و عظیم دورۀ ایلخانی خانقاه بوزَنجِرد است که از ساخته‌های «غازان‌خان» پادشاه ایلخانی، در دشت همدان به‌شمار می‌آمده است. این مجموعۀ مهم با گذشت زمان ازمیان رفته و اطلاع دقیقی ازدلایل ساخت آن و نیز کمّیت و کیفیت ساختمانی آن در دست نیست. هدف اصلی این پژوهش شناسایی وضعیت این مجموعۀ مذهبی ازطریق مطالعۀ داده‌های باستان‌شناختی حاصل از بررسی‌های نوین و اسناد تاریخی است. پرسش‌های این پژوهش عبارتنداز: با توجه به مستندات تاریخی و شواهد باستان‌شناسی خانقاه بوزنجِرد را در کجا می‌توان جایابی کرد؟ و تأثیر کدام مناطق به‌لحاظ سبک ساخت و نقش‌مایه، در آثار سفالی و کاشی‌کاری محوطه بوزنجرد دیده می‌شود؟ پژوهش حاضر، از نوع تحقیقات تاریخی و توصیفی-تحلیلی است که گردآوری اطلاعات در آن به‌صورت اسنادی و تطبیق میدانی یافته‌های این حوزه با سایر مناطق صورت گرفته است. براساس نتایج به‌دست آمده، این مجموعه در حدود 60 کیلومتری شرق همدان و در کنار مسیر ارتباطی همدان به ساوه و جنوب روستای کنونی بُزینه‌جرد واقع‌بوده و غازان‌خان به‌جهت کرامتی که نسبت به «خواجه یوسفِ بوزنجردی همدانی» (از بزرگان تصوف) داشته دستور ساخت این مجموعه را داده است. موارد قابل‌مقایسه با یافته‌های این محوطه براساس شکل، نقش‌مایه و جزئیات‌ فنی در مراکز فرهنگی همجوار هم‌چون: استان مرکزی (آوه، ذلف‌آباد)، ری، کرمانشاه (کنگاور و بیستون)، زنجان (آق‌کند، سلطانیه) و شمال‌غرب ایران (تخت‌سلیمان و ارومیه) که در ارتباط نزدیک‌تر با دشت همدان قرار داشتند، شناسایی و مطالعه شده است.