نمادشناسی اجرام آسمانی در آثار عصر مفرغ فلات ایران «نمونه‌های موردی تمدن‌های عیلام و جیرفت»

نویسندگان

1 ph.d student

2 گروه صنایع دستی، دانشکده هنر و علوم انسانی فارسان، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 دکتری پژوهش هنر، دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی. دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22103/jis.2024.21667.2495
چکیده

شوش یکی از محوطه‌های جنوب غرب ایران است که در خلال عصر مفرغ به مثابه مهد یا کانون سلسله‌های عیلامی‌ها بوده است؛ دیگر تمدن هم‌عصر آن جیرفت در جنوب شرقی ایران و حاشیه هلیل‌رود، است. هدف از این پژوهش شناسایی علل شکل‌گیری اجرام آسمانی، روی آثار شوش و جیرفت است. نگارندگان تلاش دارند با روش توصیفی- تاریخی و مطالعات اسنادی به این سوال پاسخ دهند که: اجرام آسمانی موجود بر آثار شوش و جیرفت بر پایه چه انگاره‌های فکری در عصر مفرغ فلات ایران بر سطح آثار ایجاد شده‌اند؟ هرچند جای منابع مکتوب درباره آثارجیرفت به اندازه شوش خالی است، اما با توجه به کاربرد این نقوش روی آثار جیرفت می‌توان نقاط تاریک این منطقه باستانی را از آثار فرهنگ‌های هم‌جواری همچون شوش روشن ساخت. یافته‌ها نشان می‌دهدکه مردمان این زمان به سبب روی آوردن به کشاورزی به پرستش خدایان آسمانی روی آوردند؛ چرا که آن‌ها به مدد جایگاه خورشید در آسمان تغییرات فصل‌ها را تخمین می‌زدند و از آسمان و از طریق خدایان از آسمان تمنای باران، یا آفتاب‌ می‌کردند و به همین دلیل کاربرد اجرام آسمانی روی آثار هنری آن‌ها به‌وفور دیده می‌شود.