فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاریخ دریافت: 10/10/1398   |   تاریخ پذیرش: 02/04/1399 آیۀ 106 سورۀ یوسف که می‌فرماید: «وَ مَا یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِکُونَ» از آیات حوزۀ کلامی ایمان و شرک محسوب می‌شود و ظرفیت بالایی در بررسی‌های روشمند تفسیر تطبیقی دارد. ویژگی محتوایی این آیه جمع میان ایمان و شرک در بارۀ اکثر مردمی است که موردِنظر آیه هستند. بر اساس دیدگاهی که ایمان را به حقیقتی بسیط و یا مجموعۀ به‌هم‌پیوسته‌ای از ارکان ایمانی تعریف می‌کند که با اخلال در هر رکنی، اصل ایمان مخدوش می‌شود، جمع میان ایمان و شرک معنا نخواهد داشت و ظاهر این آیه با تأویل و توجیه همراه می‌شود. اما دیدگاه دیگری که ایمان و شرک را قابل افزایش و کاهش و دارای مراتب معنایی می‌شمارد، به این آیه به‌عنوان مستندی قوی برای رأی خود می‌نگرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مفاد این آیه ظرفیت دلالی زیادی در عبور از تنگناهای نظری متکلمان داشته و با تفکیک میان معنای ظاهری-تنزیلی از یک سو، و معنای باطنی-تأویلی‌ از سوی دیگر، می‌توان طیفی از معانی را به‌صورتی سازگار برای آیه در نظر گرفت. در این مقاله به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، ضمن گزارش آرای مفسران جریان‌های برجستۀ کلامی، با بررسی‌های ادبی و شواهد قرآنی و روایی و نیز تحلیل آنها، نظریه‌ای تفسیری فراتر از تنگناهای کلامی مفسران دنبال شده است.   © اسعدی، م. (1399). بررسی روش‌شناختی تفسیر آیۀ 106 سورۀ یوسف با رویکرد تطبیقی، دوفصل‌نامۀ پژوهش‌های تفسیر تطبیقی. 6 (12)، 308-283.  Doi: 10.22091/PTT.2020.5626.1768