نهادینگی پزشکی نوین در مشهد (1344-1313ق)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 استادیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد،

3 استاد بازنشسته، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه بیرجند، ایران

doi
10.22034/jgk.2021.137980
چکیده

پزشکی نوین از اواخر حکمرانی ناصرالدین­شاه قاجار وارد مشهد شد و به‌تدریج مراحل رشد آن تا پایان سلطنت احمدشاه ادامه یافت. هرچند پزشکی نوین در مشهد با مخالفت پیروان طب سنتی روبرو شد، اما به‌مرور زمان، طب نوین جایگاه برتری یافت و طب قدیم خود را با آن هماهنگ ساخت. ازآنجاکه برای یافتن تاریخچه طب نوین در مشهد، نیاز به شناسایی بیماری‌ها و درمان آن‌ها می‌باشد، پژوهش حاضر درصدد است که با شیوه توصیفی-تحلیلی به شناسایی وضعیت پزشکی نوین، بیماری‌های رایج و درمان آن‌ها از هنگامی‌که طب جدید در مشهد موردتوجه قرار گرفت، یعنی از اواخر دوره قاجار- یک دوره زمانی 30 ساله (1344-1313ق)- را موردبررسی قرار دهد. پژوهش حاضر با ارائه تصویری به نقش آموزش‌های نوین در تغییر شیوه‌های درمانی، شناسایی بیماری‌ها، چگونگی ورود و نهادینه شدن پزشکی نوین در مشهد و آگاهی‌های مردم نسبت به بهداشت فردی و عمومی می‌پردازد که به تأسیس مطب‌های خصوصی، درمانگاه‌ها، بیمارستان‌ها، مراکز آموزش پزشکی و امر سالم‌سازی و معاینات و معالجات فردی و گروهی منجر شد. متعاقباً خدمات پزشکی، نتایج قابل‌توجهی برای جامعه مشهد به همراه داشت.