الگوی پیش‌کنشگری مدیران بانک‌های توسعه‌ای ایران: مطالعه‌ای کیفی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، مدیریت رفتاری، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استاد، گروه مدیریت، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه مدیریت منابع انسانی و کسب و کار، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه مدیریت منابع انسانی و کسب و کار، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/qjimdo.2022.346658.1508
چکیده

زمینه و هدف: هم­اکنون، بانک‌های توسعه‌ای موقعیت به شدت منحصر به فردی را تجربه می­نمایند. موقعیتی که از یک سو با رقابت حداکثری توأم است و از سویی دیگر، بیش از هر زمانی در تعامل با محیط پیرامونی خویش، آبستن تغییرات است. با توجه به جایگاه  حساس این بانک­ها در توسعه کشور، اجرای مطلوب نقش پیش­کنشگری از سوی مدیران آن­ها الزامی است. بر ­این ­اساس، پژوهش حاضر به ارائه الگوی پیش‌کنشگری مدیران بانک‌های توسعه‌ای پرداخته ­است.روش‌شناسی: مطالعه حاضر با تأسی از فلسفه ساخت­گرایی، ضمن اتخاذ رویکرد استقرایی به دنبال اجرای یک پژوهش کیفی بود؛ به­نحوی­که، به­طور ویژه راهبرد نظریه داده­بنیاد (رهیافت نظام­مند) را برگزیده و داده­ها در آن به­صورت مقطعی و از­ طریق مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته جمع­آوری گردیدند. مشارکت­کنندگان از میان نخبگان و خبرگان دانشگاهی (دارای مدرک دکتری مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی) و مدیران بانک­های توسعه­ای طی نمونه­گیری اولیه (هدفمند) و نظری انتخاب­شده و مصاحبه‌ها تا حصول اشباع نظری (16 مصاحبه) ادامه یافتند.یافته‌ها: بر اساس تجزیه و تحلیل داده­ها، 77 مفهوم ذیل 27 مقوله فرعی و 14 مقوله اصلی شناسایی شدند. رفتار پیش­کنشگرایانه مدیران مبتنی بر خودابتکاری، آینده‌پژوهی و تغییر‌گرایی بوده و معلول حالات انگیزشی ایشان است. به­نحوی­که عوامل فردی، شغلی و سازمانی از طریق حالات مذکور جریان یافته و فرهنگ اجتماعی و ارزشمندی هدف پیش­کنشگرایانه بر اثربخشی آن تاثیر دارد. رفتار یادشده ذیل دو دسته کنش­های مبتنی بر تغییر و  مبتنی بر سازگاری بروز یافته که نهایتاً پیامدهای فردی، تیمی و سازمانی را با­خود به­همراه دارد.نتیجه‌گیری: یافته­های پژوهش، ضمن ترسیم الگوی جامع پیش­کنشگری، اذهان جامعه موردمطالعه خود را نسبت به مواردی نظیر تصمیم­گیری پیرامون مناصب حساس مدیریتی، طراحی مشاغل و جو حاکم بر سازمان حساس ساخت. همچنین به­ طور متناظر، زمینه­ هایی را برای شکل­ گیری پژوهش­های آتی احصا و به مخاطبان جامعه علمی پیشنهاد نمود.     کلیدواژه‌ها: پیش‌کنشگری؛ مدیران پیش‌کنشگر؛ رفتار پیش‌کنشگرایانه؛ پیشایندهای پیش­کنشگری؛ پیامدهای پیش­کنشگری.