مکتب کتابآرائی مشهد و نقش آن در توسعه نگارگری عصر صفوی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه پژوهش هنر،دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، ایران
2 استادیار، گروه ارتباط تصویری،دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، ایران
doi
10.22034/jgk.2020.137971چکیده
مکتب کتابآرایی مشهد یکی از مهمترین مکاتب هنری عصر صفوی در نیمه دوم قرن دهم هجریقمری است که در کتابخانه شاهزاده ابراهیم میرزای صفوی، حاکم مشهد، شکل گرفت. مصورسازی مضامین عرفانی بکر و ارزشمندی همچون آثار عبدالرحمن جامی، که با توجه بسیار در این مکتب مصور شد و همچنین، بهرهگیری از الگوهای تصویری جدید، بر گسترش نگارگری عصر صفوی در دیگر مکاتب معاصر آن روزگار تاثیرگذار بود. این پژوهش با توجه به این نکته که مکتب کتابآرائی مشهد در سایه ارادت اصحاب هنر به آستان قدس رضوی، تحت حمایت حکمران ادیب و هنردوست عصر صفوی، شاهزاده ابراهیم میرزا در نیمه دوم قرن دهم هجریقمری شکل گرفت، بر آن است تا میزان گسترش ویژگیهای نگارگری عصر صفوی اواخر قرن دهم را در دیگر مکاتب آن عصر، شامل مکتب قزوین و مکتب شیراز بررسی نماید. پرسش این است: مکتب کتابآرایی مشهد تا چه میزان بر توسعه نگارگری عصر صفوی در قرن دهم هجریقمری تاثیرگذار بوده است؟ و بیشترین اقتباس از سوی کدام مکتب انجام شده است؟براساس یافتههای پژوهش، مکتب کتابآرایی مشهد، علیرغم عمر کوتاهش، به سرعت رشد یافته و نقش مهمی بر توسعه مضامین نو و الگوهای ساختاری جدید در مکاتب درباری و تجاری ایران در نیمه دوم قرن دهم هجریقمری داشته است؛ از این بین، بیشترین الهامپذیری از ویژگیهای مضمونی، تصویری و ساختاری نگارگری مکتب مشهد در نسخ مصور مکتب شیراز دیده میشود. روش پژوهش تحلیلی-تطبیقی و شیوهی گردآوری اطلاعات کتابخانهای-اسنادی است.
