چارچوب نوآوری مدل کسب‌وکار مبتنی بر کاربست فناوری‌های دیجیتالی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته مدیریت سیستم ها، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت صنعتی و فناوری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

3 استادیار گروه مدیریت بازرگانی و کسب وکار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران ‏

doi
10.22034/qjimdo.2022.321525.1473
چکیده

زمینه و هدف: بازطراحی مدل کسب­وکار پیش‌نیاز توسعه و بقای سازمان­ها در عصر دیجیتال است. بر این اساس، سازمان‌ها باید به جای تکیه بر مدل­های ایستا، منطق کسب­وکار خود را همگام با تغییرات محیطی و انتظارات مشتریان از طریق بهره­گیری از قابلیت­های فناوری­ به­روز نمایند. هدف از پژوهش حاضر، ارائه رویکردی نظام‌مند برای نوآوری مدل­ کسب­وکار مبتنی بر کاربست فناوری­های دیجیتالی است. روش‌شناسی: در فاز نخست، مولفه­های نوآوری مدل کسب­وکار با روش فراترکیب از ۴۲ مقاله منتخب استخراج شد. در گام بعد، بر اساس روش پیمایشی و به کارگیری روش نمونه­گیری غیرتصادفی هدفمند در میان خبرگان حوزه فناوری و انجام تحلیل فازی پرسشنامه­های دریافتی، کاربرد‌های فناوری­های دیجیتالی در مولفه­های نوآوری مدل­ کسب­وکار استخراج شده در فاز اول ارائه گردید. یافته‌ها: در فاز نخست، مولفه­های مدل در قالب پنج مقوله نوآوری در کلان فعالیت‌‌های شبکه ارزش، نوآوری در کلان فعالیت‌‌های درون‌سازمانی، نوآوری در ساختار، نوآوری در حکمرانی و نوآوری در جنبه مالی و تم‌های تشکیل دهنده هر یک دسته‌بندی شدند. سپس، چارچوب نوآوری مدل­ کسب­وکار با استخراج دیدگاه خبرگان حوزه فناوری­ درخصوص کاربست فناوری­های دیجیتالی مشتمل بر هفت گروه پلتفرم، اتصال، محصول نقش­محور، گردآوری داده سنسورمحور، تحلیل بینش‌ساز، تعامل تحلیلی و تعامل افزوده ارائه گردید. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌‌های پژوهش مشخص شد که در واکنش به پویایی­ها و تغییرات محیطی، نوآوری در چه ابعاد و مولفه­هایی از مدل­کسب­وکار و با به کارگیری کدام گروه از فناوری­های دیجیتالی باید مد نظر قرار گیرد.