میزان تاثیر عوامل اقلیمی بر معماری مدرسه غیاثیه خرگرد خواف
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 استادیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران
3 دانشیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزادی اسلامی، مشهد، ایران
doi
چکیده
اقلیم بهعنوان عاملی تأثیرگذار در آسایش انسانی، همواره موردتوجه و ساختمانها و بافت شهری عمدتاً همساز با آن بنا می شده اند. کوشش معماران سنتی نیز در آفرینش فضایی بوده است که با توجه به شرایط دوران خود، بتواند آسایش کالبدی انسان را به همراه داشته باشد. بنابراین چنین فرضیهای مطرح میشود که چهبسا اقلیم بیشتر از آنچه تصور میشود، در شکل گیری معماری بنا، نقش دارد. با توجه به اینکه رمزگشایی پایداری معماری بومی از گذشته تا به امروز، همواره از موضوعات موردتوجه محققان بوده است و بهمنظور سنجش فرضیه مذکور، این پژوهش سعی دارد ردپای تأثیرگذاری اقلیم را در مدرسه غیاثیه خرگرد در خراسان جستجو کند. مدرسه غیاثیه یادگاری از دوران تیموری و بنایی جاودان، واقع در روستای خرگرد از توابع شهرستان خواف محسوب میگردد. منطقهای که از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوای کویری با تابستانهای گرم و زمستانهای سرد و نسبتاً خشک میباشد. با اذعان به شرایط سخت این حوزه اقلیمی، به نظر میرسد تنها راه مقابله با آن، برای دستیابی به رفاه و آسایش کاربران مدرسه، توجه ویژه بهخصوصیات آب و هوایی منطقه است. بر این اساس، هدف از پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش است که اقلیم در شکلگیری کالبدی و سازماندهی فضاهای مدرسه غیاثیه به چه میزان نقش داشته است؟ و آیا این تأثیرپذیری را میتوان عاملی برای جاودانگی این مدرسه برشمرد؟ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانهای و بهویژه مشاهده میدانی، به بررسی و تحلیل معماری بنای موردمطالعه بر مبنای شاخصههای اقلیم میپردازد. نتایج این بررسی نشان میدهد که این شاخصهها در اکثر مواقع، تنها عامل مهم شکلگیری کالبد و فضا بوده و در برخی موارد نیز تأثیر بسزایی داشته است. در واقع معمار بنا با توجه به ویژگیهای اقلیمی منطقه، راهکارهای معماری هوشمندانهای ارائه داده است تا آسایش حرارتی ساکنان را فراهم آورد.
