نقدی بر فنجان زرّین پایهدار موزۀ تمدنهای آسیایی کشور سنگاپور
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور
doi
10.22103/jis/jis.2024.21323.2473چکیده
بیگمان دورۀ ساسانی یکی از باشکوهترین دورههای تاریخی ایران است؛ این شکوه، از گستره هنر و فرهنگ ایران ساسانی بر بخش بزرگی از جهان، از مرزهای هلنی تا به شرقدور قابل فهم میآید. با وجود این، پیوندهای ایران و شرق دور بویژه با چین، بسی معنادار است. سوای پیشینۀ پیوندهای تاریخی دو سویه، فروپاشی شاهنشاهی ساسانی و مهاجرت هزاران نوازنده و هنرمند ساسانی به همراه دودمان شاهی (یزدگرد)، سرفصلی نو در اثرگذاری هنر ایران ساسانی بر چین و سپس بر سیلا و ژاپن شد.موضوع این مقاله به «فنجان زرین پایهدار» پرهیاهوی «موزۀ تمدنهای آسیایی کشور سنگاپور» می-پردازد. این زرنگاره در خارج از ایران بنام Golden Shipwreck Tang (اثر کشتیسان زرین دورۀ تانگ)، برخلاف سکوت خبری داخلی، موضوع مقالهها، کاتالوگها، همایشها، برنامههای گسترده رسانهای و حتا سیاسی بوده است. این زرنگاره یادآور ترکیبی از هنر ساسانی-دوره تانگ (چین) است. این اثر، دارای نقش هشت رامشگر-نوازنده با سازهای مختلف با آرایه معروف نقش مروارید است. در تمامی گزارشهای پیشین، بر پیدایی آن از یک کشتی غرقشدۀ چینی در نزدیکی جزیرۀ سوماتره (اندونزی) به سدۀ ششم میلادی (دوره تانگ) با مقصد ایران (سپسینتر به سدۀ چهارم هجری با مقصد بغداد) داستانپردازی شده است. نگارنده با به چالش کشیدن این اثر، ضمن «جعلی» دانستن آن، این رفتارهای آگاهانۀ با پیشینه را، بخشی از «تلاش برای تحریف، تخریب، درآمدزایی» بیگانگان از راه میراث کهنیک ایرانزمین با «ابزار کشورهای ثروتمند دارای موزههای نوپا» ارزیابی میکند.