فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شاعران مکتب آذربایجان به استفاده از اطلاعات فراشعری و دانش‌های رایج زمان خود شهره‌اند. یکی از هنرهایی که در دیوان این شاعران نمود دارد، موسیقی است. فلکی شروانی، مجیرالدین بیلقانی، نظامی گنجوی و خاقانی شروانی چهار شاعر تقریباً هم‌‌دوره‌ای هستند که هرکدام به فراخور علاقه، دانش، ذوق و توانایی خود در سرودن اشعار، با سازهای موسیقی تصویرسازی و معنی‌آفرینی کرده‌اند. هدف از این پژوهش پی بردن به میزان آگاهی و شناخت هر شاعر از سازهای موسیقی رشته‌ای و مقایسۀ زیبایی‌شناسی و معنی‌آفرینی اشعاری است که هر یک از آن‌ها با به خدمت گرفتن این نوع از سازهای موسیقی سروده‌اند. دانش موسیقایی هر شاعر، میزان اطلاع آن‌ها از سازهای موسیقی زمان خود، توانمندی و میزان خلاقیت هر شاعر در تصویرسازی با شیوۀ نوازندگی و اجزای مختلف یک ساز، شناخت موقعیت‌های زمانی و مکانی‌ای که مردم آن روزگار از انواع سازها بهره می‌برده‌اند؛ از یافته‌های این پژوهش است. مقایسۀ ابیات شاهدی که چهار شاعر یادشده با انواع سازهای زهی-زخمه‌ای سروده‌اند، به نتایجی منجر می‌شود که اهم آن عبارتند از: هنر سازشناسی هر شاعر، پی‌بردن به میزان تنوع و کیفیت تصاویر ساخته شده با سازها، شناسایی شاعران باریک‌بین، خلّاق و مبتکر در آفریدن تصاویر و معانی بکر و تازه با سازها. البته در پایان با توجه به نگرش هر شاعر به سازهای موسیقی می‌توان فرضیۀ موسیقی‌دان یا لااقل موسیقی‌شناس بودن هر کدام از آن‌ها را نیز مطرح کرد.