بررسی تطبیقی چالشهای حقوقی مالکیت اختراعات ابداعی توسط هوش مصنوعی مولد
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایهگذاری بینالمللی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.48308/eclr.2025.238330.1127چکیده
آهنگ سریع تحولات هوشمصنوعی مولد، تجهیز و تناسبسازی هرچه سریعتر نظام مالکیت فکری با آن را بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار داده است. امروزه، تنوع و پویایی ابداعات خلقشده از طریق هوشمصنوعی مولد بر هیچکس پوشیده نیست. این درصورتی است که متولیان امر هنوز نتوانستهاند به پرسشها و چالشهای مرتبط با اختراعات یادشده بهویژه در حوزه مالکیت آنها پاسخی درخور دهند. فقدان رویکردی منسجم و شفاف در قبال شناسایی دارنده حق ثبت اختراعات ابداعی از ناحیه هوشمصنوعی مولد در پرونده دابوس (DABUS) نیز قابل مشاهده است؛ پروندهای که بهوضوح نشان داد نظام قضایی هم نتوانسته با تفسیر سنجیده و مؤثر از قوانین، کاستیها و نارساییهای قانونگذاری در عرصه مذکور را رفع نماید؛ با این اوصاف، یافتههای این جستار به تفصیل نشان میدهد که میتوان با انعطاف در تفسیر، تفکیک میان حقوق مادی و معنوی ناشی از ثبت اختراعات هوشمصنوعی مولد و توجه بیشتر به نقش کاربر نهایی، تا حدودی دشواریهای موضوع را برطرف کرد. همچنین در این پژوهش تلاش بر آن است تا با اتکا به یک مطالعه توصیفی و تحلیلی و در پرتو آموزههای حقوق تطبیقی به تبیین این مسئله مبادرت شود که فعالان نظام اختراعات ازجمله کنشگران نظام حقوقی ایران در مواجهه با ابداعات هوشمصنوعی مولد بهتر است چه راهبردها و سیاستی را اتخاذ نمایند.
