تحلیل تطبیقی توزیع ریسک و حل اختلاف در قراردادهای EPC و تأثیر آن بر کارایی پروژه‌ها: مطالعه در حقوق ایران، فرانسه، انگلستان و امریکا

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

2 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی: پردیس بین‌المللی کیش، کیش، ایران.

doi
10.48308/eclr.2025.240244.1179
چکیده

 قراردادهای epc به‌عنوان ابزاری کلیدی در اجرای پروژه‌های بزرگ صنعتی و زیربنایی به‌شمار می‌آیند؛ زیرا با تمرکز مسئولیت‌ها در یک پیمانکار، قابلیت کاهش مدت اجرا و بهبود هماهنگی پروژه را فراهم می‌کنند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی تطبیقی به بررسی سه محور اصلی «توزیع ریسک»، «سازوکارهای حل اختلاف» و «ضمانت اجراها»، در نظام‌های حقوقی ایران، فرانسه، انگلستان و ایالات متحده می‌پردازد و تلاش دارد رابطه این تفاوت‌های حقوقی را با کارایی اجرای پروژه‌ها روشن سازد. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و تطبیقی است که با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد فنی قراردادی (شامل اسناد فیدیک) و بررسی رویه‌های حقوقی و تجربیات پروژه‌های نمونه، اجرا شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که شفافیت در توزیع ریسک، وجود نهادهای تخصصی حل اختلاف و چارچوب‌های تضمینی روشن، همگی با افزایش کارایی اجرایی پروژه‌ها رابطه مثبت دارند؛ در مقابل، فقدان مقررات اختصاصی در ایران به ابهام در توزیع ریسک و طولانی شدن فرایند حل اختلاف می‌انجامد که کارایی را کاهش می‌دهد. براین‌اساس، تدوین مقررات بومی برای قراردادهای EPC، تقویت سازوکارهای داوری تخصصی و شفاف‌سازی نظام تضمین‌ها به‌عنوان اقدامات کلیدی پیشنهادی ارائه می‌شوند.