تحلیل اثرات خشکسالی بر تابآوری سرمایههای معیشتی روستاییان (منطقه موردمطالعه: دهستانهای براکوه، جلگه ماژان و خوسف، شهرستان خوسف)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا- دانشگاه فردوسی مشهد- ایران
2 دانشجویکارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
چکیده
ایمنسازی شرایط معیشتی و کاهش ریسک حاصل از تأثیر شوکهای بیرونی در اکوسیستمهای نواحی خشک یکی از ضرورتهای اساسی برای تضمین پایداری انسانی است، بنابراین رویکرد ارتقای تابآوری داراییهای تأمینکننده معاش روستاییان (سرمایههای معیشتی) در برابر مخاطره خشکسالی از اهمیت ویژهای برخوردار میباشد. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی اثرات خشکسالی بر تابآوری سرمایههای معیشتی روستاییان با صورت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از اطلاعات میدانی پرداخته است. روش تحقیق از نوع کاربردی و مبنی بر مطالعات کتابخانهای و میدانی (از طریق پرسشنامه محقق ساخته) است. جامعه آماری تحقیق شامل دهستانهای براکوه، جلگه ماژان و خوسف از توابع شهرستان خوسف با 2168 خانوار است که بر اساس فرمول کوکران و با خطای 07/0، تعداد 214 پرسشنامه بهصورت تصادفی بین روستاییان توزیع و تکمیل و با استفاده از آزمونهای آماری مقایسه میانگین، همبستگی و تحلیل واریانس تحلیل شده است. یافتههای تحقیق بیانگر این است که بیشترین تأثیرپذیری از خشکسالی بین سرمایههای معیشتی در دو بعد سرمایههای نهادی و سرمایههای طبیعی با میانگین 83/2 و 76/2 اتفاق افتاده است. همچنین بین دو متغیر تأثیرپذیری تابآوری سرمایههای معیشتی از رخداد خشکسالی و ادراک آن توسط ساکنین و سابقه سکونتی افراد رابطه معناداری برقرار است. نتایج آزمون تحلیل واریانس آنوا نیز بیانگر عدم تفاوت بین گروههای باسابقه سکونتی مختلف در تأثیرپذیری از خشکسالی بهجز دو بعد سرمایههای مالی و طبیعی است. نتایج آزمون توکی نشان میدهد که در دو بعد سرمایههای مالی و طبیعی میتوان میانگین متفاوتی از تأثیرات خشکسالی را بر اساس سابقه سکونتی مشاهده کرد.