معناشناسی تحلیلی آیة «قُلْ ما یعْبَؤُا بِکُمْ رَبِّی لَوْ لا دُعاؤُکُمْ فَقَدْ کَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ یکُونُ لِزاماً» ازمنظر مفسران فریقین
نویسندگان
1 1. استادیار گروه قرآن دانشگاه قرآن و حدیث
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتة علوم حدیث گرایش تفسیر اثری دانشگاه قرآن و حدیث
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتة علوم حدیث گرایش تفسیر اثری دانشگاه قرآن و حدیث
doi
10.22091/ptt.2018.3311.1372چکیده
اختلاف مفسران دربارة آیة 77 سورة فرقان، دو رویکرد عمده را نسبت به معنای این آیه موجب شده است. در رویکرد اول که رایجتر است، معنای آیه از جایگاه و منزلت دعا نزد خدا حکایت دارد و ارزش هر انسان را بهاندازة دعای او میداند. اما رویکرد دوم با نگاهی انذاری، اتمام حجت کردن خدا را دلیل اصلی مخاطب قرار گرفتن منکران وحی و کافران از جانب خدا میداند. عامل تأثیرگذار در این اختلاف دو چیز است: 1. تعیین دقیق معنای «دعا» و تشخیص اینکه واژة دعا در معنای لغوی خود بهکار رفته یا اصطلاحی. 2. ترکیب نحوی عبارت «دعاکُم» در آیه و نسبت دادن نقش فاعلی یا مفعولی به «کُم». تعیین میزان درستی هرکدام از دو رویکرد معنایی، مسئلهای جدی است که تاکنون مغفول ماندهاست. بررسی تحلیلی-توصیفی تفاسیر با تمرکز بر پنج محور:1. مخاطب آیه. 2. درستیآزمایی هرکدام از نقش فاعلی و مفعولی برای «کُم». 3. تاریخگذاری اقوال تفسیری. 4. بررسی سیاق و مضمون آیات سوره. 5. تحلیل روایات ذیل آیه؛ نشان میدهد معنای اصطلاحی دعا در این آیه مقصود نیست و رویکرد دوم در معنای آیه صحیحتر است. تاریخ ارسال: 06/03/97 | تاریخ پذیرش: 30/09/97