بررسی بازخوانی نقش آجر در معماری معاصر شهر مشهد
نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنر و معماری موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری مشهد
2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری- دانشگاه خیام مشهد
3 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری- دانشگاه خیام مشهد
doi
چکیده
حضور آجر مؤید بسیاری از اصول و تفکرات فلسفی معماری ایرانی اسلامی همچون وحدت و کثرت، وحدت و ترکیب و سادگی است. در معماری پس از اسلام کاربرد هنرهای تزئینی محدودتر گشت، آجر یکی از مصالحی است که با توجه به پتانسیل های بالقوهای (نظیر رویکردهای سازهای، تزئینی و زیباییشناسی) که در فرم دهی دارد با تنوع بسیار در هنرهای تزئینی جلوه گر شد. اما این نوع کاربرد از آجر در سده اخیر مورد فراموشی قرار گرفته و شکوه گذشته خود را از دست داده است. این پژوهش، به دنبال آن است که هنر آجرکاری و نقش این عنصر ارزشمند را در سه دوره تاریخی و در سه بافت (سنتی، میانی و معاصر) کلانشهر مشهد با استفاده از روشهای ترکیبی (توصیفی، تحلیلی و موردی) موردبررسی قرار دهد. شیوه جمع آوری دادهها، اسنادی-کتابخانه ای و مصاحبه است و تجزیه و تحلیل انجامشده نیز از نوع تحلیل محتوا بوده و درنهایت 12 اثر از معماران مطرح مشهد با توجه به چهارچوب نظری بهدستآمده موردبررسی قرار گرفته اند. یکی از دستاوردهای این پژوهش، شناسایی و مصاحبه با معماران برگزیده مشهدی است. بهطورکلی مصاحبه های صورت گرفته نشان می دهد، هر معمار دارای جهانبینی و نگرش خاصی نسبت به آجر بوده که این نگرشها در دستهبندی مشخص ارائه گردیده است. با توجه به نتایج و تحلیلهای حاصل از بررسی مشخص گردید، هر آنچه از این میراث ارزشمند طی دوره های مختلف به جای مانده و امروزه از آن بهعنوان آجر یاد میشود، تقریباً وجه تکنیکی، اقتصادی و خاطره برانگیزی آن است.
