مطالعۀ مؤلفه‌های ساختاری و معنایی کاشی‌نگاره‌های سردر بارگاه حضرت سلیمان (ع) درشیراز دورۀ قاجار

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه الزهرا

doi
10.22103/jis.2023.4077
چکیده

 چکیدهکاشی‌نگارۀ داستان بارگاه حضرت سلیمان نبی(ع) و دیوها از نمونۀ کاشی‌نگاری نایاب مربوط به سردر یک‌خانه، در دورۀ قاجار، در شیراز است که علاوه بر ویژگی‌های هنری و مذهبی، نمایانگر ارتباط هنر، دین و سیاست دراین دوره است و تاکنون مورد معرفی و بررسی قرارنگرفته است. این سردر نایاب در حراج بونامز در سال 2010عرضه‌ شده و سنّت تصویرگری و تحولات کاشی‌نگاری دورۀ قاجار را به نمایش می‌گذارد. هدف از پژوهش حاضر معرفی سردر کاشی نگاره شده از بارگاه حضرت سلیمان (ع) و دو ستون آن‌که متعلق به خانه‌ای درشیراز است، و تبییین شیوۀ طراحی، عناصر تجسّمی و اصول تصویری به‌کار رفته در آن، با در نظر گرفتن هنر قاجار است و به این پرسش پاسخ داده می‌شود که کاشی نگاری سردر این خانه در دورۀ قاجار، با الهام‌پذیری ازبارگاه حضرت سلیمان دارای چه ویژگی‌های ساختاری و نشانه‌های بصری است؟ در قسمت سردر و ستون‌هابه چه مضامینی متأثر از دورۀ قاجار اشاره‌ شده و بین مضامین و تصاویر چه ارتباطی وجود دارد؟ این گفتار بر پایۀ مطالعات کیفی انجام شده و از حیث روش، توصیفی-تحلیلی است و در گردآوری اطلاعات از شیوۀ اسنادی (کتابخانه‌ای) استفاده شده است. نتیجۀ تحقیق نشان می‌دهد که طراحی این سردر و ستون‌ها متأثر از هنر دورۀ قاجار با تأثیرپذیری از هنرغربی در عرصۀ فرهنگ ایرانی و سیاست‌های ارتباط دین و هنر در دورۀ قاجار گام برداشته است و موجبات هم‌آمیزی دستاوردهای هنر ایرانی–اسلامی و غربی را فراهم ساخته است.