فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده     دربارۀ عبید زاکانی، اندیشه و آثار و مقام طنزپردازی او در ادب فارسی مقالات فراوانی نوشته شده است. با توجه به حجم آثار و تداوم سیر این‌گونه تحقیقات لازم است آثار منتشر شده بررسی شوند تا با آشنایی به نقاط قوت و ضعف این دسته از پژوهش‌ها بتوان از نتایج آن در پر کردن خلاء‌های موجود در این بخش بهره برد. در این پژوهش با روش تحلیل محتوا و با استفاده از آمار، به بررسی سیر موضوعی و تاریخی مقالات علمی عبیدپژوهی پرداخته شده است و حدود 71 مقالۀ نوشته شده در بازۀ زمانی 1300 تا 1400 مورد بررسی قرار گرفته است. مقالات در شش دورۀ تاریخی و در هفت موضوع طنز عبید، زندگی‌نامۀ عبید، معرفی آثار، محتوا و مضمون، شگردهای بلاغی و طنزپردازی، بررسی‌های تطبیقی و بررسی نظریه‌های ادبی در آثار عبید؛ مورد بررسی و طبقه‌بندی قرار گرفته‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد، بیشترین مقالات این حوزه در دهۀ نود نوشته شده‌اند که به لحاظ کیفیت نیز نسبت به دوره‌های قبل، دارای تنوع موضوع و کیفیت تحلیلی مناسب‌تر هستند، اما با وجود این، هنوز دارای نواقص زیادی از جمله پرداختن به کلیات و ارائه نکردن آمار در مقالاتی که نیاز به تعیین بسامد داشته‌اند، تسلط نداشتن بر روش‌های مطالعات جدید همچون مطالعات تطبیقی و نیز نظریه‌های ادبی، اهمیت زیاد به ساختار مقاله و کلیشه‌ای شدن آن و توجه کمتر به محتوا و استدلال و تحلیل‌های علمی؛ می‌باشند. بیشترین مقالات حوزۀ عبیدپژوهی پس از دهۀ نود، در دهۀ هفتاد نوشته شده است، اما مقالات دهۀ هشتاد اگرچه از نظر تعداد، کمتر از مقالات دهۀ هفتاد است؛ به لحاظ کیفیت و تنوع موضوع نسبت به مقالات پیشین ساختار و محتوای علمی‌تری دارند.