فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده                                                                                شاعران صاحب سبک در هر دوره با نوآوری، به سخن خود نوعی تشخّص بخشیده‌اند. یک مورد از این نوآوری‌ها ساخت ترکیبات تازه است. شفیعی کدکنی از جمله شاعرانی است که بهره‌گیری از واژه‌های ترکیبی در شعر او بسامدی چشمگیر دارد. پاره‌ای از این واژه‌ها، برساختة شاعر هستند و پاره‌ای دیگر کمابیش در شعرکهن یا شعر معاصر فارسی سابقۀ کاربرد دارند. در این مقاله، توجّه و تأکید بر نوواژه‌های مشتق و مرکّبی است که شاعر متناسب با زبان شعر خود، ساخته و به کارگرفته است. با توجّه به اهمیّت واژه‌سازی در شعر، ضروری می‌نماید که این ویژگی در شعر شاعران شاخص زبان فارسی کاویده شود. شفیعی کدکنی یکی از شاعران برگزیدۀ شعر معاصر است که سروده‌هایش مجال چنین کاوشی را می‌دهد. دستمایۀ پژوهش پیش رو، شیوه‌های ترکیب‌سازی در دو مقولۀ اسم و صفت و تأثیر آن در بهسازی سروده‌های این شاعر است. این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام شده است. محدودة مورد بررسی، هفده دفتر شعر شفیعی کدکنی است که سرانجام در سه مجموعه، تجمیع شده‌اند. ساخت اسم و صفت مرکّب و مشتق در شعر شفیعی کدکنی به یکی از این چند روش انجام گرفته است: اسم یا صفت مشتق حاصل از افزودن وند اشتقاقی به تکواژ پایه؛ دو اسم در کنار هم (اضافة مقلوب)؛ یک اسم و یک صفت (ترکیب وصفی مقلوب)؛ دو اسم در کنار هم با رابطة تشبیه (اضافة تشبیهی) و ... . بسامد و گوناگونی اسامی و صفات مرکّب و مشتق به کار رفته در شعر شفیعی کدکنی، شامل 85 مورد اسم، و 93 مورد صفت است.