فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روح اقتصادی آلمان در ایران تا سال‌های پایانی دورهٔ ‌قاجار (1345-1322ق) توسط تجارت‌خانه‌ها نمایانگر بود. آلمانی‌ها با تأسیس تجارت‌خانه در بیشتر شهرهای ایران به‌ویژه مشهد، به دنبال یافتنِ بازاری جهت فروش کالاهای تولیدی کارخانه‌های آلمان بودند. مشهد به‌عنوان کرسی‌نشین ایالت خراسان در دوره قاجار از اهمیت به سزای اقتصادی و تجاری برخوردار بود؛ تا آنجا که می‌توان آن را به‌عنوان بارانداز بزرگی در شمال‌شرق ایران برای واردات و صادرات کالا به‌شمار آورد. با در نظر گرفتنِ ظرفیت ممتاز تجاری مشهد، برخی از تجار آلمانی به تأسیس تجارت‌خانه‌ها و شرکت‌های تجاری در این شهر اقدام کردند. هدف از پژوهش حاضر با تکیه‌بر روش توصیفی-تحلیلی، پاسخ به این پرسش است که کدام تجارت‌خانه‌های آلمانی به عرصهٔ تجارت مشهد از 1322ق تا 1345ق وارد گردیده و به تجارت کدام کالاها در مشهد ‌پرداختند؟ باوجود کمبود منابع در این زمینه و مبتنی بر نگاهی جزئی‌نگر، یافته‌ها حاکی از آن است که مهم‌ترین تجارت‌خانه‌های آلمانی فعال در مشهد از 1322ق تا 1345ق تجارت‌خانه وانگهوس، لوی‌زالم، شرکت پتاگ، ای.گ. فاربن و هوفمان بودند که با بررسی موقعیتِ بازار مشهد، کالاهای خرازی، تزئینی و لوکس به مشهد وارد نموده و مواد خام را برای کارخانه‌ها و صنایع آلمان به این کشور صادر می‌کردند.