اثر مداخله تحریک الکتریکی و تمرین ترکیبی بر سطوح سرمی کورتیزول و تعادل عناصر عمده اثرگذار بر متابولیسم استخوان در زنان سالمند مبتلا به استئوپنی

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی امیرکبیر

2

3 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 دانشگاه تربیت مدرس

5 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22077/jpsbs.2025.9160.1957
چکیده

زمینه و هدف: این مطالعه به بررسی تأثیرات ورزش ترکیبی (CT) به همراه تحریک الکتریکی (ECT) بر روی سطح سرمی کلسیم، منیزیم، فسفر و کورتیزول در زنان سالمند مبتلا به استئوپنی می‌پردازد. روش تحقیق : در این مطالعه نیمه تجربی در مجموع ۴۵ زن با میانگین سنی1/4 ± 25/61 سال و مبتلا به استئوپنی (1- > T-score > 5/2-) به‌‌صورت تصادفی و مساوی به سه گروه 1) ECT، 2) CT و ۳) کنترل تقسیم شدند. گروه‌های ECT و CT به‌‌مدت ۱۲ هفته تمرینات ترکیبی هوازی (60-45% ضربان قلب ذخیره) و مقاومتی (سه ست 8 تا 15 تکراری، پنج تا 10 ایستگاه با استفاده از وزن بدن، فیزیوبال و نوار مقاومتی زرد ) را به مدت ۹۰ دقیقه در هر جلسه، سه روز در هفته اجرا کردند. گروه ECT  علاوه بر تمرین ورزشی، ۱۵ دقیقه تحریک الکتریکی عملکردی (FES) با فرکانس ۴۵ هرتز و پالس ۳۰۰ میکروثانیه در ناحیه پاراسپینال (عضلات اطراف ستون فقرات) دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس مرکب در سطح معنی‌داری 05/0>p تحلیل شدند. یافته ها: سطح سرمی کلسیم و فسفر تفاوت درون گروهی و بین گروهی معنی داری نداشت (05/0<p). با این حال، سطح سرمی منیزیم در گروه ECT نسبت به گروه کنترل به‌‌طور معنی داری افزایش یافت (01/0=p). علاوه بر این، سطح کورتیزول در هر دو گروه مداخله نسبت به گروه کنترل کاهش یافت (05/0>p). یک همبستگی معنی دار بین کاهش کورتیزول و افزایش منیزیم در گروه ECT مشاهده شد (01/0=p، 66/0=r). نتیجه گیری: این نتایج نشان می‌دهند که تحریک الکتریکی عملکردی به‌‌طور هم‌افزایی سطح منیزیم را افزایش می‌دهد و کاهش کورتیزول سرم در این افزایش موثر است. تحقیقات بیشتری با شدت، مدت و نوع مداخله‌های بهینه برای افزایش اثر در یون‌‌های کلسیم و فسفر لازم است.