غزل معاصر ایران و جلوه های زیبایی شناسیِ نو معشوق (علمی-پژوهشی)
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ماکو، ماکو، ایران
doi
10.22103/jis.2023.4065چکیده
چکیده معشوق و توصیف و تصویر معشوق در غزل عاشقانۀ فارسی حضوری پر رنگ دارد؛ شاعران، همواره از زلف و لب و چشم و خط و خال و قد معشوق گفتهاند و ابعاد زیبایی معشوق را به تصویر کشیدهاند. زیباییشناسی معشوق غزل سنّتی، زیباییشناسی تکراری و قالبی است و شاعران اغلب، وجوه زیبایی یکسانی را در معشوق به تصویر کشیدهاند؛ گویی اینکه همه، معشوق واحدی داشتهاند و این عامل، ناشی از عدم تکیه بر تجارب فردی و واقعیت و ناشی از کلّیگویی و ذهنگرایی بوده است. این رویکرد به جمالشناسی معشوق در غزل نو، متحوّل میشود؛ شاعران با تجربهگرایی، فردیّتگرایی، واقعنمایی و تأکید بر دید شخصی، معشوق را آنچنان که هست، به تصویر میکشند و قدم در وادی خلق تصاویری متفاوت از غزل سنّتی در وجوه زیبایی معشوق نهاده و از تکرار تصاویر تکراری و ملالآور اجتناب میکنند. این تصاویر نو، نگاه نو و دیگرگونۀ شاعر معاصر را به معشوق و وجوه زیبایی او مینمایاند و نشان از تغییرات جدّی در تصویرگری زیباییشناسی معشوق دارد. در مقالۀ حاضر تلاش شده است با روشی توصیفی–تحلیلی، به توضیح و تبیین این تغییر رویکرد در غزل معاصر در تصویر ابعاد زیباییشناسی معشوق پرداخته شود و تصاویر و توصیفات نو و بیسابقه از وجوه زیبایی شناسی معشوق مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. نتیجۀ پژوهش حاضر نشان از تغییر رویکرد غزلسرایان معاصر در توصیف و تصویر معشوق دارد.