غزل معاصر ایران و جلوه های زیبایی شناسیِ نو معشوق (علمی-پژوهشی)

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ماکو، ماکو، ایران

doi
10.22103/jis.2023.4065
چکیده

چکیده                                                                                معشوق و توصیف و تصویر معشوق در غزل عاشقانۀ فارسی حضوری پر رنگ دارد؛ شاعران، همواره از زلف و لب و چشم و خط و خال و قد معشوق گفته‌اند و ابعاد زیبایی معشوق را به تصویر کشیده‌اند. زیبایی‎شناسی معشوق غزل سنّتی، زیبایی‎شناسی تکراری و قالبی است و شاعران اغلب، وجوه زیبایی یکسانی را در معشوق به تصویر کشیده‎اند؛ گویی این‌که همه، معشوق واحدی داشته‎اند و این عامل، ناشی از عدم تکیه بر تجارب فردی و واقعیت و ناشی از کلّی‎گویی و ذهن‎گرایی بوده است. این رویکرد به جمال‎شناسی معشوق در غزل نو، متحوّل می‎شود؛ شاعران با تجربه‎گرایی، فردیّت‎گرایی، واقع‎نمایی و تأکید بر دید شخصی، معشوق را آن‌چنان که هست، به تصویر می‎کشند و قدم در وادی خلق تصاویری متفاوت از غزل سنّتی در وجوه زیبایی معشوق نهاده و از تکرار تصاویر تکراری و ملال‎آور اجتناب می‎کنند. این تصاویر نو، نگاه نو و دیگرگونۀ شاعر معاصر را به معشوق و وجوه زیبایی او می‎نمایاند و نشان از تغییرات جدّی در تصویرگری زیبایی‎شناسی معشوق دارد. در مقالۀ حاضر تلاش شده است با روشی توصیفی–تحلیلی، به توضیح و تبیین این تغییر رویکرد در غزل معاصر در تصویر ابعاد زیبایی‎شناسی معشوق پرداخته شود و تصاویر و توصیفات نو و بی‎سابقه از وجوه زیبایی شناسی معشوق مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. نتیجۀ پژوهش حاضر نشان از تغییر رویکرد غزل‌سرایان معاصر در توصیف و تصویر معشوق دارد.