فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 میزان مطابقت روایات تفسیری ابن‌عباس با روایات اهل‌بیت‰ نصرت نیل‌ساز * الهام زرین‌کلاه ** تاریخ ارسال: 21/11/96   |   تاریخ پذیرش: 03/06/97 چکیده عبدالله بن‌عباس، صحابی برجسته پیامبرˆ و از سرآمدان تفسیر است. باتوجه به تصریح خود او به علم‌آموزی؛ به‌ویژه یادگیری تفسیر از حضرت علی†، و همچنین اشارۀ عالمان به این مسئله به‌هنگام تبیین جایگاه وی در تفسیر، این مقاله با به‌کارگیری روش کتابخانه‌ای، تجزیه و تحلیل آماری متن و اسانید، به بررسی میزان مطابقت روایات تفسیری وی با روایات ائمه† با تأکید بر جامع البیان طبری و نورالثقلین حویزی می‌پردازد. بررسی‌ها نشان می‌دهد در 80درصد روایات، مطابقت ـ یا به نحو تطابق کامل و یا در قالب روابطی همچون عام و خاص، مطلق و مقید، مبین و مجمل ـ وجود دارد. این تطابق در حوزه‌های مختلف، اعم از کلامی، فقهی و ادبی و در موضوع‌هایی همچون عدم رؤیت جسمانی خداوند، حلیت متعه و جواز مجاز و غیره، دیده می‌شود. در تحلیل سندی نیز روشن می‌شود که بیشتر این تطابق‌ها در طریق سعید‌ بن‌جبیر، علی بن‌ابی طلحه، ضحاک بن‌مزاحم، عطاء و مجاهد وجود دارد. گفتنی است، در میان ائمه†، بیش‌ترین تطابق روایات ابن‌عباس با روایات امام صادق† است. کلیدواژگان ابن‌عباس، اهل‌بیت‰، جامع البیان، نورالثقلین، روایات تفسیری، مطابقت. * Assistant Professor, Department of the Quranic Sciences and Hadith, Tarbiat Modarres University,   |   nilsaz@modares.ac.ir ** (Corresponding Author) Assistant Professor, Department of the Quranic Sciences and Hadith, Eqlid Higher Education Center,   |   ezarinkolah@eghlid.ac.ir * استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس، تهران،   |    nilsaz@modares.ac.ir ** استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، نویسنده مسئول   |   ezarinkolah@eghlid.ac.ir