پیامدهای سیاسی جدایی هرات بر منطقه خراسـان در عصر قاجـار

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد (نویسنده مسئول rahimjavan66@gmail.co

3 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد

doi
چکیده

ازجمله موضوعات حائز اهمیت در تاریخ معاصر ایران، تأثیر جدایی هرات به‌واسطه قرارداد صلح پاریس (1273ق/ 1857م) بر اوضاع سیاسی منطقه خراسان طی چند دهه بعد از آن محسوب می­گردد. بر این اساس پژوهش حاضر تلاش دارد تا با استفاده از روش پژوهش‌های تاریخی و بر اساس اسناد و مدارک و شواهد تاریخی، به این پرسش پاسخ دهد که جدایی هرات از نگاه سیاسی چه اثراتی بر منطقه خراسان داشته است؟ یافته­های پژوهش باوجود کمبود منابع در این زمینه و مبتنی بر نگاه جزئی‏نگر و با رویکردی توصیفی-تحلیلی، حاکی از آن است که مهم‏ترین تأثیر، تاخت و تاز ترکمن‏ها به خراسان و ایجاد ناامنی در آن منطقه بود که در پی آن قسمت‏های مختلف خراسان مبدل به عرصه غارت ترکمانان شد و امنیت و آرامش آن سلب گردید. همچنین نقش جدایی هرات بر مرزبندی جنوب خراسان و تأثیر انعقاد معاهده صلح پاریس بر انعقاد معاهده آخال به‌عنوان دیگر پیامدهای سیاسی جدایی هرات بر منطقه خراسان محسوب می‏گردد که در این پژوهش مورد واکاوی قرار گرفته است.