فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

درحالی‌که منابع مکتوب تاریخی به صراحت به پیشینۀ استقراری شهر همدان در دوران ماد، هخامنشی، سلوکی و اوایل اشکانی اشاره می‌کنند، با گذشت بیش از یک قرن کاوش‌های باستان‌شناسی در این شهر، هنوز شواهد قابل‌اتکایی از این بازۀ زمانی به‌دست نیامده است. به‌نظر می‌رسد تمرکز مطالعات باستان‌شناسی شهر همدان در محدودۀ امروز تپۀ هگمتانه و فقدان توجه به مناطق بیرونی آن به‌دلیل وجود بافت متراکم شهری، یکی از مهم‌ترین دلایل عدم دستیابی به شواهد قابل‌اتکا از این دوران در این شهر است. از این‌روی در این پژوهش با هدف معرفی و تحلیل نتایج کاوش محوطۀ میدان که در محدوده‌ای خارج از محوطۀ امروز هگمتانه و تقریباً در مرکز بافت تاریخی شهر قرار دارد، چگونگی وضعیت استقراری شهر همدان در بازۀ زمانی دورۀ ماد تا اوایل اشکانی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. در کاوش محوطۀ میدان که در سال 1396 در پی عملیات عمرانی در مرکز میدان امروز امام خمینی به انجام رسید سه دورۀ فرهنگی شناسایی گردید. براساس گاهنگاری نسبی که با تأکید بر مقایسۀ یافته‌های فرهنگی، ازجمله گونه‌های شاخص سفالی صورت گرفته است؛ دورۀ II و III این محوطه در بازۀ زمانی دورۀ ماد تا اوایل اشکانی قرار دارد. کشف گونه‌های شاخص سفالی دوران ماد، هخامنشی، سلوکی و اوایل اشکانی به‌همراه ساختارهای معماری پراکنده مانند پاره‌دیوارها و یا چاله‌های زباله در این محوطه نشان از کاربری استقراری آن در دوران مورد اشاره دارد. براساس نتایج کاوش، به‌نظر می‌رسد محوطۀ میدان در بازۀ زمانی دورۀ ماد تا اوایل اشکانی به‌عنوان بخشی از بافت مسکونی شهر همدان مورد استفاده قرار ‌گرفته است؛ از این‌رو شناسایی لایه‌های برجا و یافته‌های فرهنگی شاخص در این محوطه، به‌شکل مستند وجود پیشینۀ استقراری شهر همدان در دوران ماد، هخامنشی، سلوکی و اوایل اشکانی را تأیید می‌نماید.