بررسی تطبیقی روایتهای مربوط به واپسین شاهان ساسانی در جیوتانگشو و شین تانگشو
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه اصفهان، اصفهان
doi
10.22103/jis.2022.17528.2174چکیده
از جمله مفصلترین روایتهای مربوط به ساسانیان در متون چینی، گزارشهای جیوتانگشو و شین تانگشو دربارۀ واپسین شاهان ساسانی است. این گزارشها ویژگیهای سیاسی ایران ساسانی، تحولات سالهای پرآشوب پس از خسرو دوم (590 – 628 م) و مرگ یزدگرد سوم(632 – 651 م) و بازماندگان وی در چین را نیز شامل میشود. اگرچه این دو اثر حاوی اطلاعات ارزشمندی هستند، اما محقق برای استفاده از آنها علاوه بر دانش خط کلاسیک چینی، نیاز به استفاده از روش تحلیلی و تطبیقی دارد. زیراکه در برخی قسمتها تفاوتهای محتوایی روایتهای جیوتانگشو با شین تانگشو باعث شده که این دو کتاب گزارشهای متفاوت و گاهی متضاد هم دربارۀ شاهان ساسانی ارائه کنند. نظر به اهمیت اطلاعات آنها دربارۀ واپسین سالهای شاهنشاهی ساسانی، مقالۀ حاضر سعی دارد تا نخست ویژگیهای تاریخنگاری این دو اثر و سپس روایتهای این دو متن را با یکدیگر مقایسه کرده تا درستی و نادرستی آنها مشخص گردد. این بررسی نشان خواهد داد که از آنجاکه سبک تاریخنویسی شینتانگشو مبتنی بر «گاهشماری منظم وقایع» بود، روایت ساسانیان در شینتانگشو از درستی و اصالت بیشتری برخوردار است. اصالت شینتانگشو با وجود مجسمه پیروز و نرسی در مقبرۀ چیانلینگ بیشتر مشخص میشود، مجسمههایی که در پژوهشهای جدید درست شناسانده نشدند و در این مقاله گزارش دقیقتری دربارۀ آنها داده میشود تا از این طریق، روایتهای صحیح و نادرست دربارۀ ساسانیان در دربار تانگ تحلیل و ارزیابی شود.