واکاوی بازتاب سیمای هفت شهر ایرانی در مقامات بدیعالزمان همدانی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز
2 دانشآموختة کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز
doi
10.22103/jis.2022.18329.2229چکیده
یکی از هنرهای نویسندگی که در دوره عباسی پا به عرصه ادب عربی گذاشت، هنر مقامهنویسی بود. این روش هنرنمایی ادبی، با بدیعالزمان همدانی آغاز شد و با ابوالقاسم حریری به اوج رسید. مقامهنویسی به بیان موضوعات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و غیره در قالبهای ادبی میپردازد که به صورت طنزگونه آغاز شده و با توصیفگری ماهرانه به پایان میرسد. 16 مقامه از 51 مقامه همدانی به نام شهرهای ایرانی نامگذاری شده و در متن آنها از شهرهای ایران فرهنگی و جغرافیایی نام برده شده است. لذا پژوهش حاضر با توجه به بسامد بالای اسامی شهرهای ایرانی در مقامات همدانی علی الخصوص در عناوین آنها، در صدد است تا به روش توصیفی- تحلیلی، بازتاب سیمای هفت شهر مهم از این شهرها را در مقامات بدیعالزمان بررسی کرده، یک تحلیل آماری از نسبت مقامات مسمّی با اسامی شهرها در مقایسه با سایر مقامات ارائه نموده و وجه تسمیه و چرایی انتخاب این عناوین برای مقامات را تبیین کند. این امر با اتکا به تحلیل و واکاوی متن دربرگیرنده اسم شهر و بررسی بلاغی و معناشناختی عنوان مقامه صورت گرفته است. نتیجه پژوهش نشان میدهد که دلیل نامگذاری برخی از مقامات به اسم شهرهای ایرانی، علاوه بر توصیف شرایط آب و هوایی، فرهنگ، جامعه و همچنین توصیف برخی از آداب و رسوم رایج در این شهرها، تنوعبخشی به مقامات، ذکر نشانههای تمدنی و شهرنشینی این شهرها به عنوان عنصر مکانی حوادث درونی مقامات و مجهولالهویه ماندن قهرمان غالبا متکدی و متظاهر داستان در محیط پرهیاهوی شهر نیز مد نظر بوده است
