بازتاب آرایش موی ایرانیان در توصیفات منظومههای عاشقانة فارسی (قرن 6-4)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
doi
10.22103/jis.2021.17595.2179چکیده
زیباییدوستی از ویژگیهای فطری طبع بشر بوده؛ به همین علّت تمایل به آراستگی در ذات انسان وجود دارد. ادبیّات هر کشور، تجلّیگاه علایق و تمایلات مردم آن مرز و بوم است. در ادبیّات فارسی، منظومههای عاشقانه به دلیل ماهیّت غنایی و شکل داستانی، یکی از مهمترین منابع بازتاب آرایش و آراستگی ایرانیان هستند که واکاوی توصیفات معشوق در آنها، ضمن ایجاد التذاذ ادبی موجب شناخت آرایش و انواع آن در ادوار گوناگون، میشود. در این تحقیق بنیادین توصیفی تحلیلی با استفاده از روش کتابخانهای و ابزار یادداشتبرداری سعی شده به دلیل گستردگی موضوع آراستگی، فقط به بررسی آرایش مو در منظومههای عاشقانة مشهور قرنهای چهارم، پنجم و ششم پرداختهشود. ضرورت انجام این قبیل پژوهشهای بینرشتهای در این است که علاوه بر رفع برخی ابهامات شعری، زمینة تحقیق در دیگر رشتهها همچون تاریخ، علوم اجتماعی و ... را هموار ساخته و میتواند در مواردی از قبیل فیلمسازی، مجسّمهسازی و آرایشگری، منجر به ایجاد ایدههای نو و خلّاقانه گردد. طبق این پژوهش مشخّص شد برخی از انواع آرایش مو مانند بافتن، بستن، رها کردن مو بر چهره، ریختن آن بر شانه، خوشبو کردن مو، استفاده از وسایل زینتی چون تاج و گوهر و ... بین زن و مرد مشترک و برخی مثل باز کردن فرق، استفاده از کلاه مخصوص و سرآغوش مختص زنان بودهاست. زیباترین توصیفات آرایش مو در منظومههای قرن ششم به چشم میخورد و به نظر میرسد محتوا و خاستگاه داستان و زمان و مکان زندگی شاعر، در شرح و توصیف آراستگی مو، نقش بسزایی داشتهاست.