تحلیل نمودهایی از رازآموزی و تشرف در داراب‌نامۀ طرسوسی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر(عج)

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان

3 دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر رفسنجان(عج)

doi
10.22103/jis.2022.18563.2256
چکیده

داراب‌نامه اثری پهلوانی از ابوطاهر طرسوسی است. در این جستار، چگونگی نمادپردازی‌های تشرّف به دنیای زیرین و مطابقت آن­ها با آن­چه که در سفر داراب آمده، بررسی شده‌است. می­توان گفت که برخی از مفاهیم نمادین طرح شده در داراب­نامۀ طرسوسی با پژوهش‌های دین­پژوهان و اسطوره­شناسانی چون میرچاالیاده، جوزف کمپل و جورج فریزر نزدیکی بسیار دارند. بنابراین سعی شده پژوهش این بزرگان با آن­چه که طرسوسی در خلال داستان آورده­است، مطابقت داده شود. هدف از این پژوهش، بررسی نقش و کارکرد نمادهای آیین‌های تشرّف در داراب­نامه و ارتباط نمادپردازی‌ در این اثر با آیین‌های تشرّف است. پرسش اساسی این است که در داراب­نامه تا چه اندازه  فضاسازی مکان مقدّس و مرکزیت بخشیدن به آن فضا از طریق تشرّف به دنیای زیرین به­عنوان راهی برای رسیدن به­کمال و مردن از مرحله‌ای و زایش در مرحله‌ای رو به بالا که معنی اصلی نهفته در آیین‌های تشرّف است، نقش داشته­است؟ حاصل پژوهش نشان می­دهد که در داراب­نامه ورود به غار و دنیای زیرین علاوه بر باورمندی دینی، دارای جنبۀ آزمونی است که قهرمان داستان با سفرهای بیرونی و درونی و از طریق آگاهی یافتن از خویشتن(خود‌ برتر)به رشد و کمال می­رسد.