تحلیل نمودهایی از رازآموزی و تشرف در دارابنامۀ طرسوسی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر(عج)
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر(عج) رفسنجان
3 دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی عصر رفسنجان(عج)
doi
10.22103/jis.2022.18563.2256چکیده
دارابنامه اثری پهلوانی از ابوطاهر طرسوسی است. در این جستار، چگونگی نمادپردازیهای تشرّف به دنیای زیرین و مطابقت آنها با آنچه که در سفر داراب آمده، بررسی شدهاست. میتوان گفت که برخی از مفاهیم نمادین طرح شده در دارابنامۀ طرسوسی با پژوهشهای دینپژوهان و اسطورهشناسانی چون میرچاالیاده، جوزف کمپل و جورج فریزر نزدیکی بسیار دارند. بنابراین سعی شده پژوهش این بزرگان با آنچه که طرسوسی در خلال داستان آوردهاست، مطابقت داده شود. هدف از این پژوهش، بررسی نقش و کارکرد نمادهای آیینهای تشرّف در دارابنامه و ارتباط نمادپردازی در این اثر با آیینهای تشرّف است. پرسش اساسی این است که در دارابنامه تا چه اندازه فضاسازی مکان مقدّس و مرکزیت بخشیدن به آن فضا از طریق تشرّف به دنیای زیرین بهعنوان راهی برای رسیدن بهکمال و مردن از مرحلهای و زایش در مرحلهای رو به بالا که معنی اصلی نهفته در آیینهای تشرّف است، نقش داشتهاست؟ حاصل پژوهش نشان میدهد که در دارابنامه ورود به غار و دنیای زیرین علاوه بر باورمندی دینی، دارای جنبۀ آزمونی است که قهرمان داستان با سفرهای بیرونی و درونی و از طریق آگاهی یافتن از خویشتن(خود برتر)به رشد و کمال میرسد.