فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شواهد و مدارک نشان می‌دهد تا پیش از دورۀ صفوی، ساختار فضایی شهر کرمان بر سه عنصر مسجد جامع مظفری، کهندژ و بازار کوچک استوار بود، اما در دورۀ صفوی این ساختار دگرگون شد. بررسی متون و آثار موجود نشانگر تحوّلات قابل توجه در دورۀ صفوی در ساختارهای شهری کرمان است. پرسش‌های این پژوهش این است که ویژگی‌های تاریخی معرّف ساختار کالبدی-فضایی و تغییرات فضاهای ارتباطی شهر کرمان در دورۀ صفوی بر چه مبنایی بوده است؟ آیا شهر کرمان بر اساس الگوی شهرسازی اصفهان در دورۀ صفوی ساخته شده است؟ فرضیاتی که در ارتباط با این پرسش‌ها قابل طرح است، ساخت میدان گنجعلی‌خان در روند گسترش و تحوّلات بعدی شهری کرمان، به­ویژه در زمان قاجار تأثیر چشمگیری داشت. با ساخت میدان، محلّه‌هایی در نزدیک میدان و اصولاً در شمال آن، بازسازی و محلّه‌های جدیدی هم احداث شد. در همین راستا در زمان شاه عباس دوم نیز در جنوب شهر در فاصلۀ بین کهندژ و مجموعۀ گنجعلی­خان، بازاری ساخته شد. هدف نوشتار حاضر مطالعۀ تغییر و تحوّلات و ارتباط ساختارهای شهری کرمان در دورۀ صفویه است. نتایج این تحقیق نشان داد که در دورۀ صفوی، حاکمان محلّی نقش مهمّی در تغییر ساختارهای شهری داشتند و جهت توسعه شهر از جنوبی-شمالی، به غربی- شرقی تغییر یافت؛ همچنین میدان، نقش ساختار اصلی شهر کرمان را داشته و بیشتر تغییر و تحوّلات پس از دورۀ صفوی بر پایۀ این عنصر مهم شهری صورت گرفته است.