فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جای‌نام‌ها یا همان نام مناطق جغرافیایی بخشی از میراث زبانی زنده و پویایی است که از نسلی به نسل دیگر می‌رسد و کمتر دچار تغییر و تحریف می‌شود. نام‌های جغرافیایی را بسته‌به نوع و گونه‌شان می‌توان به انواع کده‌نام‌ها یا نام مناطق مسکونی، شیب‌نام‌ها یا نام پستی و بلندی‌های روی زمین و آب‌نام‌ها یا نام عوارض طبیعی‌ای که مرتبط با آب هستند تقسیم کرد. در میان این انواع، کده‌نام‌ها به‌سبب آنکه انسان در ارتباط بیشتری با آنهاست بسامد بیشتری دارند و به‌لحاظ بررسی و مطالعه از نقش مهم‌تری برخوردارند. کده‌نام‌ها را می‌توان از وجوه گوناگون مطالعه کرد و ویژگی‌های زبانی و غیرزبانی را در ساخت آنها مورد تدقیق قرار داد. یکی از ویژگی‌ها جالب توجه در ساخت کده‌نام‌ها بررسی و طبقه‌بندی موضوعی واژه‌های پایه‌ای است که در آنها دیده می‌شود. این واژه‌های پایه هم به‌لحاظ زبانی و هم به‌لحاظ فرهنگی و تاریخی درخور توجه‌اند. ازجمله واژه‌های پایه‌ای که در کده‌نام قابل بررسی و مطالعه است، واژه‌های مربوط به طبیعت و پدیده‌های طبیعی است. کاربرد این واژه‌ها در کده‌نام‌ها امری امروزی نیست بلکه پدیده‌ای است تاریخی و از دیرباز در ساخت کده‌نام‌ها رواج داشته‌است. در این مقاله به بررسی و تحلیل واژه‌های مربوط به حوزۀ طبیعت که در کده‌نام‌های ایران به‌کار رفته می‌پردازیم و سابقه و پیشینۀ کاربرد این واژه‌ها را در نام‌های جغرافیایی پیش از اسلام نیز ذکر می‌کنیم.