تحلیل ساختاری اکوسیستم ملی نوآوری: بهره برداری از داده های جهانی برای سیاست گذاری ایرانی

نویسندگان

1 دانشیار مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

2 استادیار، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران

doi
10.22034/qjimdo.2020.207905.1221
چکیده

زمینه و هدف: الگوهای سیستم ملی نوآوری عمدتاً به زیست‌بوم نوآوری بی­توجه هستند. از این رو نمی‌توانند چرایی رونق یا کسادی نوآوری در بین کشورها را به‌خوبی تبیین کنند. این مقاله به تبیین نقش زیست‌بوم نوآوری در رونق و کسادی نوآوری در چارچوب الگوی اکوسیستم ملی نوآوری می‌پردازد. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر نوع استفاده، کاربردی و از نظر هدف، پژوهشی توصیفی است که در آن از داده‌های پنل کشوری (داده‌های 137 کشور جهان در سه سال متوالی)، تکنیک مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی آل اس استفاده شد. یافته‌ها: تحلیل‌های تجربی نشان داد که مؤلفه‌های متنوع زیست‌بوم نوآوری در پرورش و رونق نوآوری نقشی اساسی دارند. فناوری اطلاعات، آموزش دانشگاهی، پژوهش دانشگاهی و تعاملات نوآورانه مؤلفه‌های پایه اکوسیستم ملی نوآوری هستند. کمیت، کیفیت و ظرفیت این مؤلفه‌ها، میزان خلاقیت، ظرفیت باروی، میزان پویایی و سطح چالاکی اکوسیستم ملی نوآوری را تعیین می‌کنند. کمیت و کیفیت کارآفرینی، میزان دسترسی به اعتبارات مالی، کمیت و کیفیت زیرساخت‌های فیزیکی و میزان سرمایه‌گذاری‌های مالی و فیزیکی توسط کارآفرینان، دولت و بنگاه‌ها به پرورش، رونق و گسترش نوآوری کمک می‌کنند. این مؤلفه‌ها علاوه بر تولید دانش در داخل زیست‌بوم و جذب دانش از خارج زیست بوم، به تجاری‌سازی دانش جدید کمک می‌کنند. نفوذ و اشاعه دانش در زیست‌بوم و پایداری اکولوژیک از پیامدهای اصلی اکوسیستم ملی نوآوری هستند. نتیجه‌گیری: دولت برای پرورش اکوسیستم ملی نوآوری در ایران و رونق بخشیدن به میزان خلاقیت و نوآوری ابتدا باید مؤلفه‌های زیست‌بوم نوآوری (مانند محیط یادگیری، سیاسی، حقوقی و کسب و کار) را اصلاح کند.