تحلیل فرم و محتوایِ نمادینِ حرکات نمایشی ـ آیینیِ قَرسه‌ای کُرمانج‌های شمال خراسان

نویسندگان

1 استادیار بخش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری، بخش هنر

doi
10.22103/jis.2021.16351.2054
چکیده

افکار، اندیشه­‌ها و جهان­بینی‌­ها به عنوان مولفه­‌هایِ غیرمادی فرهنگ از دیرباز تاکنون در قالب­‌هایی مادی همچون رقص، نمایش، بازی و موسیقی نمود پیدا کرده و حفظ می­شوند. نوعی از حرکات نمایشی - آیینی در میان قوم کُرمانج ساکن در شمالِ خراسان رواج دارد که تحتِ عنوان «لیستِک» شناخته می­شود؛ این رقص یا بازی را می­توان به عنوان یکی از نمودهای مهم فرهنگی این قوم برشمرد که خود متاثر از افکار و اندیشه­ها، سبک زندگی و هویتِ تاریخی کُرمانج­های این منطقه می­باشد. هدف پژوهش حاضر، توصیف و تحلیل این رقص­ها جهت شناخت هر چه بهتر یکی از جلوه­های شاخص هویت تاریخی این قوم بوده است. بر این مبنا، سوال اصلی پژوهش این گونه شکل می­یابد که ساختار فرمی و محتوای نمادین حرکات آیینی ـ نمایشی قَرسه­ای کُرمانجی چگونه است؟ با این هدف و بر اساس فعالیتی کتابخانه­ای - میدانی، به تحلیل ساختار فرم و محتوای نمادین منتخبی از این لیستِک­ها پرداخته شده است. بر مبنای نتایج پژوهش لیستِک­های کُرمانجی چه به لحاظ ساختار و فرم اجرا و چه به لحاظ محتوا، متاثر از هدف مهاجرت این قوم از موطن اصلی خود، جهت دفاع و حراست از مرزهای شمال شرقی ایران بوده است؛ به همین منظور، غالبِ حرکات  لیستِک­بازان در این بازی­ها مُعرّف ماهیتی جنگاورانه و نظامی و با هدف حفظ و تقویت استقامت و نیروی بدنی و قوای جنگی آنها می­باشد.