فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهر ‌کهن اسفراین و یا «شهر بلقیس»، در خراسان شمالی قرار گرفته است. به استناد شواهد باستان‌شناختی و منابع مکتوب، پهنۀ کنونی اسفراین از دوره‌های پیش‌ازتاریخ بستر مناسبی برای حضور پیوستۀ جمعیت‌های انسانی داشته و به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و توان‌های محیطی مناسب در طول دوران اسلامی اهمیت داشته است. توازن مناسب بین منابع آبی و طبیعی، موجب گسترش و اهمیت اقتصادی کشاورزی و دامپروری در این پهنه بوده است. مطالعات صورت گرفته بر مواد فرهنگی این محوطه بیشتر بر معماری و سفال  تمرکز داشته و مجموعۀ حاضر، نخستین مجموعۀ استخوانی مطالعه شده از چندین فصل کاوش‌ اسفراین است. از آنجا که دامپروری در دوران تاریخی و اسلامی یکی از ارکان مهم اقتصاد زیستی به‌شمار آمده و بر‌جنبه‌های گوناگون اقتصادی، اجتماعی تأثیر داشته، مطالعۀ باستان‌جانورشناختی برای درک بهتر این چرخه اهمیت دارد. ازسوی دیگر، موقعیت سیاسی و جغرافیای اسفراین در گذشته و پایداری آن تاکنون لزوم مطالعات نوین باستان‌شناختی آن را دوچندان می‌کند. پرسش اصلی این است که اقتصاد معیشتی در این محوطه چه وضعیتی داشته و از چه گونه‌های جانوری بهره‌وری شده‌ است و با توجه به نزدیکی و تابعیت اسفراین از نیشابور آیا شباهتی بین جمعیت گوسفندسانان این دو مجموعه مشاهده می‌شود؟ آیا شواهد باستان‌جانورشناختی حیوانات باربر در شبکۀ راه‌های تجاری اسفراین قابل بررسی است؟ این مجموعه، ۱۰۰۲قطعه استخوان (کاوش ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰) به وزن ۱۶۵۶۰گرم است و در آزمایشگاه بیوباستان‌شناسی دانشگاه تهران با روش‌های کمّی و کیفی با هدف بررسی الگوهای معیشتی شمال‌شرق ایران مطالعه شد؛ سپس نتایج باستان‌جانورشناختی با منابع مکتوب و نتایج محوطه‌های دیگر مقایسه شد. گونه‌های اصلی این مجموعه را بز و گوسفند تشکیل می‌دهد و شباهت اندازۀ جمعی گوسفند در نیشابور و اسفراین احتمال تأمین این حیوان از یک منبع را تقویت می‌کند. وجود بقایای گاو، خر، شتر، آهو و گوزن فرضیۀ استفاده از برخی به‌منظور حمل بار و شکار برخی توسط ساکنان را تأیید می‌کند.